|
BRIEVEN AAN JONGE MINNAARS (DEEL 2)
DEEL 1
DEEL 3
BRIEVEN OVER
GEESTELIJKE VERWANTSCHAP
Liefste minnaars,
Wie verliefd is, wil almaar vrijen en steeds intenser samenwerken. Voor
je daaraan toe bent, gaat je aandacht echter naar iets heel anders uit:
je tast behoedzaam af hoe verwant je bent. Dat blijkt al uit de liefde
op het eerste gezicht. Die berust op een plotse intuïtie van sterke
verwantschap. Maar die vermoedens wachten op bevestiging. Je wordt
gerustgesteld als jullie voorkeur uitgaat naar hetzelfde soort eten,
drinken, kleren, interieur en woning. Nog enthousiaster stel je vast dat
je dezelfde soort liefdesverhouding nastreeft en dat je er dezelfde
voorstellingen op na houdt over kinderen en opvoeding. Met een
ongelovige huivering ontdek je ten slotte dat je dezelfde kijk hebt op
de wereld, dat je van dezelfde soort kunstwerken houdt, dat je dezelfde
politieke overtuiging hebt, dat je dezelfde waarden nastreeft.
Verliefdheid komt pas tot haar hoogste ontplooiing als je voelt dat het
klikt op alle niveaus, van de aardse geneugten tot de hoogste
geestelijke sferen. Twee wezens trillen dan op elkaars golflengte. Ze
krijgen het gevoel dat ze wezensverwant zijn. Dat lokt de sterkste
emoties uit, een gevoel van intiemste verbondenheid. Alle verliefden
hunkeren hartstochtelijk naar deze ervaring van diepe verwantschap.
Naar analogie van de seksuele en de economische coïtus noem ik dit
de
spirituele coïtus.
OVER WEZENSVERWANTSCHAP
Liefste minnaars,
Vreemd toch, de huivering die je voelt als je een verwante ziel ontmoet.
Je komt binnen en je lievelingsmuziek staat op. Je gaat ergens een hapje
eten en je begint te watertanden bij hetzelfde gerecht. Je richt een
interieur in en je wilt precies dezelfde dingen en op dezelfde plaats.
Je lief geeft je een boek en het spreekt je meteen aan. Je begint te
praten over kinderen en je ontdekt dat je er beiden zielsveel van houdt.
Er ontspint zich een discussie met je vrienden, en je verdedigt beiden
dezelfde ongewone opvatting, al wist je dat niet van elkaar. Het is de
schok van de herkenning. Zeker, aanvankelijk hou je de adem in. Je wacht
af wat er gebeurt als je nieuwe facetten van je persoonlijkheid
blootgeeft. Als ook dàn de verwantschap wordt
bevestigd, heb je de
indruk dat je elkaar al heel lang kent en dat je voor elkaar bent
voorbestemd.
Hoe akeliger is, omgekeerd, de vaststelling dat je lief verafschuwt waar
jij van houdt. Je maakt je lievelingsgerecht klaar en je lief haalt er
de neus voor op. Je ontdekt de bibliotheek en uitgerekend het slag
literatuur waar jij minachtend op neerkijkt staat erin. Jij bent
hartstochtelijk verknocht aan de rede, en wat blijkt? Je lief gelooft in
geesten of wedergeboorte! Krimpt je ziel dan niet ineen?
Vanwaar deze vreugde bij herkenning en de afkeer bij verschillen? Wat is
daar de heimelijke zin van? Het antwoord ligt voor de hand: wil je als
man en vrouw een beetje met elkaar opschieten, wil je samen kinderen
opvoeden, wil je een gemeenschappelijke vriendenkring uitbouwen, dan
moet je op alle terreinen naar wezensverwantschap streven.
Het is om te beginnen onontbeerlijk dat je er dezelfde opvattingen op
nahoudt over hoe je een liefdesleven uitbouwt: hoe je vrijt, hoe je
samenwerkt, hoe je staat
tegenover kinderen krijgen en hoe je ze
op te
voeden. Verschil je op een van deze terreinen van mening, dan kom je
vroeg of laat voor onoverkomelijke problemen te staan. Vroeg of laat
krijg je te horen dat je teveel of te weinig vrijt, of op een manier die
je lief niet zint. Vroeg of laat krijg je ingepeperd dat de kinderen een
te zware belasting zijn, dat er te weinig of te veel kinderen gekomen
zijn, dat ze te vroeg kwamen of te laat, dat je te veel investeert in je
carrière, dat je je lief opsluit in het huishouden en dat je succes een
domper zet op je relatie.
Voorts is er de politieke overtuiging. Die bepaalt je opstelling
tegenover je medemensen en dat heeft een niet te onderschatten invloed
op de liefde: je houdt pas ten volle van iemand als hij ook door zijn
omgeving op handen gedragen wordt. Je bent niet echt beminnelijk als je
lucht verkoopt, als je je verrijkt ten koste van anderen, als je je
rechten alleen weet af te dwingen door anderen onrecht aan te doen. Je
oordeel over economische en politieke relaties beïnvloedt niet alleen je
houding tegenover je lief, maar ook de keuze van je vrienden en de
waarden die je doorgeeft aan je kinderen. In tijden van politieke
spanningen bepaalt het welke bondgenoten je kiest en met welke groepen
je solidair bent. Dat kan zware gevolgen hebben. Kijk maar hoe
conflicten als de Tweede Wereldoorlog of het uiteenvallen van
Yoegoslavië verdeeldheid zaaiden in paren, gezinnen en families.
Ook op het vlak van gastronomie, mode, wonen, sport, kunst, geloof en
wetenschap is verwantschap wenselijk. Welk eten moet er klaargemaakt als
de ene vegetariër is en de andere vleeseter? Hoe richt je het interieur
in als de ene van moderne design houdt en de andere van antiek? Vind je
het fijn als je lief met zijn vrienden naar een voetbalwedstrijd gaat,
en jij met jouw vrienden naar een concert? Hoe voed je kinderen op als
je lief godsdienstig is en jij atheïst? Ook hier problemen, niet alleen
met vrienden en familie, maar vooral met de kinderen: wie van beiden
geeft zijn levensstijl aan de kinderen door?
Wat de profeten van de eigenheid ook verkondigen, er is geen twijfel
mogelijk: hoe groter de gelijkheid, hoe kleiner de kans op conflicten,
hoe groter de kans dat je een gemeenschappelijke kring van
geestverwanten kunt uitbouwen, hoe homogener het milieu waarin je
kinderen opgroeien. Geen wonder dat verliefden instinctief uitkijken
naar verwante zielen. Ze kunnen niet veeleisend genoeg zijn in hun
verwachting om in elkaar hun spiegelbeeld te herkennen.
OVER VERLIEFDHEID EN WEDERZIJDSE AANPASSING
Liefste minnaars,
Hoezeer je er ook naar hunkert, de kans dat je de ziel van je leven
ontmoet, is klein. Zeker, er lopen talloze kandidaten rond. Maar hoe
verschillend is het milieu waar ze uit komen, hoe anders hun opvoeding,
hoe uiteenlopend de culturele invloeden? Zoeken naar een verwante ziel
is zoeken naar een naald in een hooiberg. Zeldzaam zijn de gelukkigen
die zich in elkaars ziel weten te bewegen als in hun eigen vertrouwde
thuis.
Hoe groot de verwantschap ook moge zijn, volledig is ze nooit. Steeds
blijven er verschillen, al is het op onbelangrijke terreinen. Ze vallen
des te sterker op naarmate de verwantschap op andere gebieden volledig
is. Daar komt bij dat wezensverwantschap geen onveranderlijk gegeven is.
Zowel jij als je lief worden blootgesteld aan steeds nieuwe invloeden:
de tijdgeest verandert, de mode, je leert nieuwe vrienden en vriendinnen
kennen, je karakter verandert. Je moet dus de bestaande verschillen
uitvlakken, erop toekijken dat er geen nieuwe ontstaan en er onverwijld
voor zorgen dat de verwantschap op een hoger niveau hersteld wordt als
ze niet bestand was tegen de toetssteen van de tijd en de
omstandigheden.
Er zijn vele wegen om dat doel te bereiken. Probeer eerst te overtuigen.
Het is relatief gemakkelijk om uit te maken welke eetgewoontes,
opvoedingsmethodes en vrijstijlen beter zijn dan andere. In andere
gevallen schiet je met discussie een eind op, maar uiteindelijk spelen
andere dan redelijke motieven een rol: al kun je bij voorbaat vele
politieke overtuigingen of wereldbeelden veroordelen, het is niet zo
makkelijk om uit te maken welke de beste zijn. Er zijn ten slotte de
talloze voorkeuren die helemaal géén rationele gronden hebben: je kunt
niemand ervan overtuigen dat hij een bepaalde groente lekker moet vinden
of dat hij van bepaalde kleren moet houden. Dat deze voorkeuren geen
rationele gronden hebben, betekent niet dat ze onverklaarbaar. Nader
onderzoek - waarbij je vaak diep moet graven - leert dat voorkeuren vaak
tekens zijn: je bekent je ermee tot een kring van mensen met wie je
verwant wil zijn en je zet je ermee af tegen anderen die je als je
vijanden beschouwt. Liefde of haat is het ultieme motief voor de keuze,
geen redelijke overweging. Daarom blijven velen zich verzetten tegen een
rationeel inzicht. Daarom veranderen smaken, voorkeuren, overtuigingen
en waarden alleen als het patroon van je liefdesrelaties zich wijzigt.
Verliefden ondergaan een vaak indrukwekkende gedaanteverwisseling. Met
een verbazingwekkend gemak vormen ze zich om naar elkaars beeld en
gelijkenis. Ze geven vaak toe op punten die in een andere relatie
breekpunten waren.
Hier is geen sprake van overtuiging. Geliefden worden zozeer
gefascineerd door elkaars wezen, dat ze er één mee willen worden. Ze
dwepen ermee en ervaren het als een ideaal waaraan ze zich spiegelen,
net zoals een kleine jongen die wil worden als zijn vader. Elke
geestelijke
schoonheid van de geliefde nodigt uit tot nabootsing. Het lijkt of
verliefden elkaar hypnotiseren. Daarom kijken ze elkaar diep en
langdurig in de ogen, zoals een zuigeling zijn moeder. Als geliefden
elkaar al overtuigen, dan slagen ze daar in omdat uitgerekend hun liefde
hen voor rede vatbaar maakte.
Help de hypnose wel een handje. Verberg de verschillen niet. Leer
elkaars gebruiken en voorkeuren kennen. Probeer elkaar van je gelijk te
overtuigen. Wijs het vreemde niet bij voorbaat af. Geef gehoor aan de
nieuwsgierigheid die het onbekende altijd inspireert. Probeer elkaars
stijl van kleren eens uit, laat je verleiden door elkaars seksuele
voorkeuren en hobby's, lees elkaars artikels en boeken, volg elkaars
programma's, bekijk elkaars films, beluister elkaars muziek.
Ongetwijfeld ontdek je dan onvermoede rijkdommen. Voor je het weet, zijn
de passies van je lief de jouwe geworden en dat valt alleen maar toe te
juichen. Op de duur ontwikkel je een nieuwe levensstijl, die het beste
van beiden verenigt.
Je kunt eventuele onverenigbaarheden of tegenstellingen ook oplossen
door beiden een nieuwe levenswijze aan te nemen. Je ruilt je oude
eetgewoonten in voor een nieuwe eetcultuur. Je legt je oude
voorstellingen over vrijen af en ontdekt samen een nieuwe erotische
stijl. Vaak volstaat een accentverschuiving om de problemen op te
lossen. Als de ene verre bestemmingen opzocht tijdens de vakantie, en de
andere is een huismus, dan ontdek je misschien dat je beiden dolgraag
korte stadsreizen maakt. Zo vallen er nog wel meer nieuwe passies te
ontdekken die je voortaan kunt delen.
Gelukkig heb je niet alleen maar verschillende smaken en voorkeuren,
anders was je helemaal niet verliefd geworden op elkaar. Verlies vooral
niet uit het oog wat je bindt. Koester waar je het eens over bent en
verdiep die verwantschap. Hou je beiden van klassieke muziek, laat dan
niet alleen je vertrouwde nummers horen, maar ga samen op zoek naar
nieuwe ontdekkingen. Dan wordt de bestaande wezensverwantschap
vernieuwd, versterkt en op een hoger niveau getild.
Velen ervaren zo'n gewillige aanpassing als vervreemding, als verlies
aan eigenheid, als slavernij en knechtschap. Ze menen dat man en vrouw
hun persoonlijkheid niet moeten verloochenen. Ze dragen de eigenheid
hoog in het vaandel en cultiveren hun identiteit. Het lijkt of ze er een
behagen in scheppen dat er een kloof bestaat. Ze voelen zich veiliger
als ze afstand kunnen bewaren. Ze behouden een eigen vriendenkring of
blijven de waarden van hun eigen familie hoog in het vaandel dragen. Bij
de geringste moeilijkheden met hun lief plooien ze zich terug op hun
vrienden of hun familie: waar ze zich aanvankelijk spiegelden aan
elkaar, halen ze plots hun oude gewoontes van stal. De voormalige
wezensverwanten worden vreemden voor elkaar.
Hartstochtelijke minnaars zoeken de hoogst mogelijke verwantschap op en
vlakken de laatste verschillen uit. En pas dan begint voor hun het échte
verhaal. Ze zijn nog lang niet tevreden als hun zielen verwant zijn: zij
willen hun gemeenschappelijke ziel vervolmaken. Hoe hartstochtelijker ze
verliefd worden, hoe dichter ze tot de bronnen van het leven naderen. En
dat maakt hen veeleisend: wat anderen heel belangrijk lijkt, vinden zij
futiel. Ze verdoen hun korte leven niet met loos tijdverdrijf, maar
wijden zich alleen aan bezigheden die hun ziel voeden. Vooral omgang met
kunstwerken uit alle kunsttakken, uit alle tijdperken en uit alle
culturen is uitverkoren voer voor verliefde zielen. Ze hongeren naar het
beste wat de mensheid wist voort te brengen. Ze willen doordringen tot
de diepste roerselen van de menselijke natuur. Kunst - vooral muziek -
doet in hun ziel alle waardevolle zaden ontkiemen en verdrijft er alle
middelmaat en ondermaat. Ze bevrijdt hen uit de beklemming van een vaak
bekrompen milieu. Daarom is het zo belangrijk dat je belangrijke
gedichten of muziek uit het hoofd leert. Als de laagheid en de
gemeenheid je weer eens dreigen te verzwelgen, volstaat het in je
innerlijk je geliefde verzen of muziek te laten weerklinken, of beter
nog: ze je lief in het oor te fluisteren of te zingen. Je krijgt dan
vanzelf weer de kracht om op te tornen tegen de krachten die je anders
zouden verzwelgen.
Eenwording en voortdurende vervolmaking van hun verwante wezen is niet
alleen een bron van voortdurende vreugde voor verliefde zielen. Pas deze
opgang stelt hen in staat om de opdracht te vervullen waartoe ze
verliefd werden: het voortbrengen van een kind waarin ze zichzelf
overstijgen. Door het beste in elkaar te wekken en er het slechte te
verdrijven, verdiepen ze niet alleen hun liefde, ze verbeteren ook
stelselmatig de bodem waarin hun kinderen zullen gedijen.
OVER DRIE SOORTEN VERLIEFDHEID
Liefste minnaars,
Je wordt verliefd als je het gevoel krijgt dat je in alle opzichten
seksueel en economisch bevredigd zult worden. Bovenstaande brieven
herinneren ons aan een derde element: het gevoel dat je op een
wezensverwant(e) gestoten bent. Sedert Plato zien velen verliefdheid en
liefde voor een verwante ziel als één en hetzelfde. Maar dat is een
vergissing: het gevoel van wezensverwantschap is immers geen voorrecht
van seksuele liefde alleen. Ook ouders en kinderen kennen het als ze
vaststellen hoezeer ze elkaars evenbeeld zijn. Genieten van de diepste
verwantschap is ook de kern van ware vriendschap.
Er zijn dus drie soorten relaties waarin de ervaring van
wezensverwantschap aanleiding geeft tot nauw verwante soorten
verliefdheid. Ze zijn de drie afschaduwingen van een omvattender gevoel
van alzijdige verwantschap. Dat schemerde duizenden jaren geleden al
door in kleine gemeenschappen, waarin man en vrouw elkaars evenbeeld
waren, waarin alle kinderen en alle ouders zich in elkaar herkenden, en
waarin alle paren zich weerspiegelden in elkaar. Misschien zal het ooit
volledig gerealiseerd worden in een wereld waarin de liefde tussen man
en vrouw, tussen ouders en kinderen en tussen de paren onderling op in
elkaars verlengde liggen.
De samenhang tussen de drie vormen van wezensverwantschap is gefundeerd
in het doorgeven van de groepsziel aan het nageslacht, het kerngebeuren
in de menselijke gemeenschap. Daartoe moeten niet alleen vader en moeder
verwant zijn, maar ook de paren onderling: anders vinden hun kinderen
geen wezensverwanten om op hun beurt nieuwe paren te vormen. Pas als
deze alzijdige verwantschap een feit is, kan de groepsziel doorgegeven
worden aan de volgende generatie.
Daarom zijn alle mensen bezeten door een conventiedwang, die pas tot
rust komt als allen gelijk geworden zijn. Het is deze dwang die we aan
het werk zagen als twee verliefde zielen elkaar ontmoeten. Dezelfde
dwang zorgt ervoor dat kinderen zich vormen naar het beeld van hun
ouders, die zich op hun beurt opstellen als na te volgen voorbeeld. En
het is dezelfde dwang die maakt dat paren elkaar opzoeken om in één
gemeenschap van zielsverwanten op te gaan.
Politieke en economische verhoudingen bemoeilijken de realisering van
dit gevoel. Ouders en kinderen herkennen zich niet meer in elkaar. Man
en vrouw vervreemden. Ze weerspiegelen zich niet meer paarsgewijze in
elkaar, maar herkennen zich slechts in leden van hetzelfde geslacht: de
verliefdheid tussen paren verschraalt tot vriendschap tussen vrienden of
vriendinnen. Niemand voelt zich lid van een ongebroken gemeenschap, die
eeuwig duurt en besloten ligt in de eigen identiteit. De alzijdige
verwantschap heeft zich verschanst in drie hoekstenen: in de verhouding
tussen man en vrouw, tussen ouder en kind, tussen vrienden of
vriendinnen. Als het daar opflakkert, groeit telkens weer de hoop dat de
liefde ooit langs deze drie dimensies een gemeenschap zal doordringen.
OVER DE GEMEENSCHAP DER GELIEFDEN
Liefste minnaars,
Geliefden zoeken verwante zielen op. De keerzijde is dat ongemerkt de
kloof met de buitenwereld steeds dieper wordt. Als kind had je
aanvankelijk veel voeling met je ouders, maar wat die van hun leven
maakten, bracht je vertrouwen aan het wankelen en wekte je verlangen om
het beter te doen. Je keerde hun de rug toe om steun te zoeken bij
vrienden, in de hoop je nieuw veroverde idealen met hen te kunnen delen.
De verterende krachten van de liefde openden je ogen echter voor zoveel
nieuws dat je zo krachtig bond, dat ook deze laatste banden
vervluchtigen.
Aanvankelijk ontsnapt dit hele gebeuren aan je aandacht. Je trekt je in
zelfgenoegzame tweezaamheid terug in je liefdesnest. Wat je daar
meemaakt is zo fascinerend, dat je vergeet dat daarbuiten miljarden
mensen bezig zijn te vechten voor hun bestaan, onrecht te plegen en
liefdeloos naast elkaar te leven. Maar de buitenwereld laat zich niet
helemaal uitsluiten. Af en toe komt een nieuwsgierige vriend of vriendin
binnengewandeld. Of je ouders ruiken onraad en willen het vermoeden
bevestigd zien waarom je niets meer van je laat horen. Noodgedwongen
moet je omgaan met klanten, bazen of medewerkers. Bij al deze contacten
voel je hoezeer je van allen vervreemdt. Maar dat kan je niet deren.
Aanvankelijk is het de buitenwereld die van zich laat horen, maar hoe
langer hoe meer wil je zelf uit de beslotenheid breken. Dat begint al
met je drang om uit te bazuinen dat je elkaar gevonden hebt en hoe
gelukkig je bent. Maar je wilt ook de liefde die je zo gelukkig maakt,
beginnen uit te dragen. Als nooit tevoren word je helderziend voor de
troosteloze ellende alom. Je zou wel profeet willen worden en de blijde
boodschap aan allen verkondigen!
Vanuit deze volheid zoek je weer je vrienden op. Ze hebben vaak idealen
die hun niet toelaten de wegen van de liefde op te gaan. Misschien kun
je je enthousiasme delen met andere verliefden. De beslotenheid van het
paar is dan doorbroken: een eerste ring van een nieuwe gemeenschap sluit
zich rond jullie beiden.
Ook naar je ouders zou je de weg terug willen vinden. Heel diep in je
binnenste wil je van hen - als ze het waard zijn om die te geven - hun
zegen krijgen. Maar in de regel kom je bij je ouders niet aan als de
verloren zoon of dochter, maar als een ongenode verlosser. Als kleuter
al wilde je ridderlijk je geliefde ouder redden uit de klauwen van zijn
belager, die je ervan verdacht je beschermeling te kort te doen. Zo kwam
je als kind al op tegen de verloedering van de liefde. Nu je als
volwassene eindelijk weer de liefde proeft, voel je je geroepen om ze
ook in je ouders te doen opflakkeren. Alsof je nu vader en moeder wordt
van je ouders. Het licht van jouw voorbeeld straalt terug in het
verleden. Dat verliest dan alle kracht om zijn noodlottige schaduwen in
de toekomst te werpen.
Je ouders zullen wel aarzelen om hun zegen te geven. Ze zijn verheugd
omdat jij het doel bereikte waar zij slechts naar onderweg waren. Maar
ze schamen zich ook om wat zij er van terecht brachten. Daarom maken ze
vaak een soort van tweede verliefdheid mee. Dat vergemakkelijkt de
overgang naar de tweede fase in hun liefdesleven: die van liefhebbende
ouders die zich koesteren in de aanblik van hun liefhebbende kinderen.
Slaag je daarin, dan leidt de eenwording met je lief ook tot de
hereniging met je ouders.
Je wilt je nieuwe gemeenschappelijke wezen ten slotte ook uitdragen in
een kind. Zo doorbreekt de liefde de beslotenheid waarin het paar zich
had teruggetrokken. De geliefden groeien uit tot een gemeenschap die hun
ouders omvat, bevriende paren en weldra ook kinderen. Misschien bloeit
uit deze kiemen in een verre toekomst ooit de omvattende liefde tussen
alle mensen!
OVER VERLIEFDHEID EN VEREENZAMING
Liefste minnaars,
Nadat je in een eerste fase de wereld de rug toekeerde, wil je na
verloop van tijd de kiem worden van een nieuwe gemeenschap. Het is maar
de vraag of je daarin slaagt. De kans is groot dat je in het ijle tast
en na een eerste elan op jezelf wordt teruggeworpen. Echte minnaars
lopen niet voor het grijpen. Er zal niets anders opzitten dan verwante
zielen te zoeken in de geschiedenis en in de wereld van de kunst, of te
dromen van betere tijden.
Zo ga je met weinige verliefde paren en met alle verleden en toekomstige
verliefden op in een soort onzichtbare gemeenschap, hoog verheven boven
de eindeloze massa van de tallozen die nog niet verliefd zijn, van allen
wier verliefdheid teloorging in de sleur en de routine, van allen die
nooit oren hadden naar verliefdheid, van allen die niet eens aan liefde
kunnen denken door de ellende waarin ze verkeren.
Voor vele uitgeslotenen is de gemeenschap der verliefden een steen des
aanstoots. Voor alle slachtoffers van de erbarmelijke politieke
verhoudingen op deze wereld is ze de levende getuige van hun
verworpenheid. Van degenen die het beter getroffen hebben, behoorden
velen ooit tot de uitverkorenen. Ze krijgen heimwee en het verlangen
bekruipt hen om komaf te maken met hun afgang. Anderen willen niet
toegeven dat ze gevallen zijn. Ze voelen zich stevig met de voeten op de
grond staan en kijken meewarig naar de dwazen die boven hen in de wolken
zweven. Nog anderen verdragen de aanblik van geliefden niet. Al bij de
gedachte eraan vertrekt hun gelaat tot een grimas. Ze zouden hen willen
verdrijven naar de uithoeken van het heelal en hen zelfs daar nog
achtervolgen om zich te verlustigen in hun geringste falen.
Er zijn er ook die zich helemààl niet uitgesloten voelen: ze hebben
integendeel de indruk dat zij de liefde in pacht hebben. Meewarig kijken
ze neer op de verliefden als op een stel geketende slappelingen. Nog
anderen dwingen de liefde af met geweld of kopen ze. Wie anders te werk
gaan noemen ze schijnheilige huichelaars. Evenmin uitgesloten voelen
zich allen die door hun prestaties de gunst van het publiek veroverden
of die grote rijkdommen verzamelden. Hoofdschuddend kijken ze neer op de
naïevelingen die hun tijd verdoen met het loze tijdverdrijf der liefde.
De breinen van al deze uitgeslotenen moeten zich wel uitputten in het
wegdenken van de liefde die hen ontzegd bleef. Ze doen verliefdheid af
als voorbijgaande waan; ze menen dat de grillige en vlinderende seksuele
drift zich niet laat vangen in een duurzame relatie met één persoon; ze
beweren dat de liefde maar een afschaduwing kan zijn van de band die je
als kleuter met je ouders had; of ze herinneren er aan dat andere dingen
in het leven belangrijk zijn, zoals het verwerven van roemrijke of
lucratieve posities in de maatschappij. Groot is hun opluchting als weer
een verliefd paar de mist in gaat: de hemel blijkt toch niet te bestaan.
Tegen al deze krachten moet je optornen als je verliefd wilt blijven.
Laat je niet tezeer in de war brengen. Zoek veeleer sterkte in het
onzichtbare netwerk van de gemeenschap der verliefden. Zeker, dat is een
netwerk van heel dunne draden en het is jammer genoeg heel broos. Maar
het is pas als je er zelf mee aanknoopt, dat je de kracht zult vinden om
op te tornen tegen de machinaties van allen die je met je beide voeten
op hun onzalige gronden willen doen landen. Het is pas als je het ijle
spoor van je voorgangers opgaat, dat je de weg bereidt voor wie niet
graag ten onder gaat langs platgetreden paden. Pas dan ervaar je je
verliefdheid niet meer als een aanslag op allen die ervan zijn
uitgesloten, maar als een uitnodiging aan allen om zich los te werken uit de
hel der liefdeloosheid, waarin de mensheid zichzelf van oudsher gevangen
houdt.
Er is dus enige moed nodig om verliefd te worden en nog meer om het te
blijven. Laat je door niets of niemand je geluk ontnemen!
OVER DE HUIVERING DER VERLIEFDEN
Liefste minnaars,
De kern van verliefdheid is het gevoel dat je in alle opzichten seksueel
en economisch bevredigd zult worden en dat je op een wezensverwant(e)
gestoten bent. Met het bovenstaande in je achterhoofd begrijp je
misschien beter de vele andere, vaak tegenstrijdige gevoelens die zich
rond deze kern nestelen.
Er is om te beginnen het gevoel van ongeloof. Je bent geleidelijk
vervreemd van je ouders, je broers en je zussen; je was meteen vervreemd
van klasgenoten of collega's en consumenten. Je bewoog je tussen als
deze wezensvreemden als een gemaskerde. Bij je lief kun je eindelijk je
ware gelaat tonen. Na je jarenlange leven in vervreemding doet dat
vreemd aan. Het lijkt of je droomt.
Bij dit ongeloof mengt zich vaak een gevoel van 'déjà vu'. Sommigen
bekruipt het vreemde gevoel dat ze elkaar al langer kennen, dat ze
elkaar al eerder hebben ontmoet. Anderen geloofden dat hun evenbeeld
ergens op de wereld rondliep en een parallel leven leidde in afwachting
van de heuglijke dag dat ze elkaar zouden ontmoeten. Aristofanes vertelt
hoe verliefden ooit een dubbelwezen waren dat in twee helften gekliefd
werd, die sindsdien onvermoeibaar naar hun hereniging streven. Nog
anderen menen in de vreemde die zo wezensverwant blijkt de moeder te
herkennen of de vader, of ze hebben de indruk broer en zus te zijn,
sterker nog: een eeneiige tweeling. Al deze verhalen ontwikkelen het
motief dat de herkenning in feite een weerzien is. Dat komt omdat de
ervaring van intiemste verbondenheid een voorloper heeft in de prilste
jeugd, toen jij en je ouders nog volledig open stonden voor elkaar. In
de relatie tussen broer en zus overleeft deze openheid vaak nadat ze bij
de ouders teloor ging. Vele geliefden weten dergelijke nabijheid niet
eens te benaderen, laat staan te evenaren of te overtreffen. Daarom
geloven sommigen dat verliefdheid niet meer is dan een ijdele poging om
terug te keren naar het verboden kinderlijke paradijs. Ten onrechte:
verliefdheid is pas de voltooiing van deze belofte. In het
tweelingmotief voegt zich bij de herinnering aan de nabijheid tussen
broer en zus het gevoel dat je met je lief even intiem omgaat als van
oudsher met jezelf.
Bij het ongeloof en het 'déjà vu' voegt zich ook een zeker schuldgevoel.
Om te begrijpen waar dat vandaan komt, volstaat het je te herinneren hoe
je vroeger gevangen was in de hel van de vervreemding. Allen probeerden
je ervan te overtuigen dat alleen dwaze dromen je de werkelijkheid als
hel deden zien. Als voor jou plots de poorten van de hemel opengaan,
wordt hun wereld pas echt een hel en jouw opgang een triomftocht, een
wraak op allen die je meesleurden in het inferno en die je daarin
gevangen wilden houden. Je vertrappelt hen als jou de zaligheid komt
toegewaaid. Geen wonder dat je je schuldig voelt tegenover degenen die
je achterlaat. Dat schuldgevoel wordt nog versterkt doordat verliefden
hun laarzen lappen aan het arbeidsethos dat de maatschappij aan allen
probeert op te leggen.
Bij het ongeloof, het déja vu en de schuld voegt zich ten slotte het
gevoel van een soort roeping. Verliefdheid wekt in elke verliefde de
edelste gevoelens. Het is alsof je uitverkoren werd om een verheven
opdracht te vervullen.
Vandaar dat je koste wat het kost wilt slagen en
dat je de duurste eden zweert. Of dat je beschaamd bent en verslagen als
je mislukt.
©
Stefan
Beyst,
1997-98
reacties:
beyst.stefan@gmail.com
stefan beyst
is ook de auteur van:
de extasen van eros
BRIEVEN OVER LIEFDE EN OUDERSCHAP
INLEIDENDE BRIEF
Liefste minnaars,
Met de seksuele, economische en spirituele coïtus lijken alle aspecten
van de liefde aan bod gekomen, maar dat is slechts schijn. Het zijn maar
middelen voor een ander doel: de wedergeboorte van het paar in zijn
kinderen. Vrijen schept een band tussen geliefden die economisch
samenwerken. Dat stelt hen in staat hun kinderen groot te brengen.
Daarvoor moeten ze dezelfde opvattingen hebben over vrijen, samenwerken
en opvoeding en op dezelfde manier tegen de wereld aankijken: ze kunnen
pas hun gemeenschappelijke ziel aan hun kinderen doorgeven als ze zelf
elkaars spiegelbeeld worden. Zo vinden de seksuele, economische en
spirituele onderdelen van de liefde pas in het ouderschap hun
uiteindelijke zin.
Velen hebben daar geen oog voor. Ouderschap lijkt hun een bijproduct van
de liefde, die voor hen in wezen een verhouding tussen twee mensen is.
Kinderen komen die relatie alleen maar verstoren. Liefde en
voortplanting dienen losgekoppeld te worden, zeker in een overbevolkte
wereld waarin dagelijks talloze kinderen het daglicht zien, alleen maar
om de rangen te versterken van allen die honger en armoede lijden.
Dat is echter geen argument om de samenhang tussen liefhebben en
voortplanting te ontkennen. Wie bezorgd is om het lot van de kinderen
moet niet zijn opvatting over liefde herzien, maar er voor ijveren dat
er minder kinderen per paar geboren worden, dat meer mensen kiezen voor
een kinderloos bestaan en dat de economische en politieke verhoudingen
op wereldschaal worden verbeterd. Dan pas kunnen
kinderen de liefde van hun ouders voltooien en opgroeien tot
liefhebbende minnaars en toegewijde ouders.
OVER DE WEDERGEBOORTE VAN HET PAAR IN ZIJN
KINDEREN
Liefste minnaars,
In de loop van elke echte verliefdheid ontwaakt vroeg of laat het
verlangen naar een kind. Geliefden willen niet alleen hun ziel in elkaar
weerspiegeld zien, samenwerken als de twee helften van een omvattender
geheel en één worden in het orgasme, maar ook wedergeboren worden in een
kind. Ook het kind wil het evenbeeld worden van zijn vader of zijn
moeder. Als ouders en kinderen daarin slagen, herkennen ze in elkaar hun
diepste wezen en dat brengt hen evenzeer in vervoering als geliefden.
Daarom ben je niet uitsluitend geïnteresseerd in de puur seksuele
verschijning van je lief: je zoekt van meet af aan ook de vader of de
moeder. Je droomt van een kind waarin het mooiste van elkaar belichaamd
zal worden. In het ideale geval wil je een meisje en een jongen. Als
vrouw wil je een meisje om er het beste van jezelf aan door te geven en
een jongen om hem te laten proeven van de liefde van een vrouw. En bij
de vader is het omgekeerd. Als het kind wordt
geboren, voel je de vader of de moeder in je wakker worden die met
warmte en genegenheid zijn kind tot bekwame en beminnelijke volwassene
zal laten opgroeien. Als het groter wordt, probeer je je voor te stellen
welk beroep het zal uitoefenen en welke talenten het ten dienste zal
stellen van de maatschappij. Je hoopt dat het een gedroomde minnaar of
minnares zal vinden en dat het een toegewijde vader of moeder zal zijn.
Zo hoog laaien de verwachtingen op als je de stap zet om jezelf in je
kinderen tot nieuw leven te wekken...
HOE OUDERSCHAP DE LIEFDE VOLTOOIT
Liefste minnaars,
De zorg om de kinderen doet geen afbreuk aan je gevoelens voor elkaar,
maar versterkt en verdiept ze. Kinderen brengen je dichter bij elkaar.
Als het verlangen naar een kind opduikt, word je diep geraakt door de
extatische uitdrukking in de ogen van de toekomstige moeder. Ook de
geboorte grift, net zoals de eerste verliefde blik, een onuitwisbaar
spoor in de ziel. Die band wordt sterker bij elke nieuwe stap in de
ontwikkeling van het kind, bij elke nieuwe hindernis die het met jouw
hulp overwint. Nog jaren later koester je de mooiste herinneringen aan
de zwangerschap, aan de bevalling, aan het vele lief en leed dat je met
je kinderen deelde.
Pas door zijn voltooiing in het ouderschap wordt de liefde een project
van lange adem. Om kinderen op te voeden, moet je bij elkaar blijven tot
ze volwassen zijn. Als ze op hun beurt vader en moeder worden, wacht je
nog een taak als grootouder. Daarom bewijst het verlangen naar een kind
dat je voor altijd bij elkaar wilt blijven. Je inzet voor de opvoeding,
het welzijn en het geluk van de kinderen blijft een betrouwbare
barometer voor de liefde. Het omgekeerde zie je bij degenen die
terugschrikken voor het ouderschap. Ook zij voelen het verlangen naar
een kind, maar smoren het in de kiem. Ze willen eerst hun carrière
opstarten of van het leven genieten voor ze ondergaan in de sleur.
Anderen zijn er niet zeker van dat hun verhouding zal duren en stellen
de zwangerschap uit. Nog anderen willen slechts vluchtige relaties. Een
zwangerschap zou de pret bederven. Echte minnaars zijn, omgekeerd, niet
uit op een vluchtig avontuur. Al van in het prille begin van hun relatie
komen kinderen ter sprake. Uitstel van ouderschap ervaren ze als een
ondraaglijke leegte, als een rem op hun overgave.
Kinderen laten ook toe de problemen op te lossen van een levenslange
liefde. Door de uitbreiding tot ouderschap overleeft de liefde het
verval van de seksuele aantrekkingskracht. Die herleeft in de kinderen
waarin je geniet van de schoonheid die je zelf hebt geschapen. Pas als
je liefde zich uitput in puur seksuele omgang wil je zélf de jeugdige
verschijning behouden die je had kunnen liefhebben in je kinderen.
Kinderen voltooien ook je sociale wezen. Als verliefde ga je al op in
een paar. Als vader en moeder maak je deel uit van een gezin. En daar
stopt de expansie van de liefde niet. Als verliefden al zocht je
verwante paren op. Als vader en moeder heb je behoefte aan andere ouders
om je kinderen in dezelfde geest op te voeden. Als je kinderen huwen met
verwante partners en op hun beurt verwante kinderen opvoeden, groei je
uit tot een ware familie.
Pas door je sociale wezen te ontplooien, ontsnap je aan de angst voor de
dood. Het beste van jezelf leeft voort in je kinderen, die het op hun
beurt zullen doorgeven aan hun lief en hun kinderen. Alleen wie geen
kinderen heeft of als wie ervan vervreemdt, wil als lichaam jong blijven
en als ziel onsterfelijk zijn. Hij wil roem verwerven in de ogen van een
nageslacht dat het zijne niet is: een publiek of de mensheid. Dat is het
lot van de velen die er niet eens in slagen voor langere duur een paar
te vormen, laat staan dat ze uitgroeien tot een gezin of tot een
familie. Ze worden uiteindelijk verdoemd tot een armzalig individueel
bestaan, waaruit ze proberen los te breken door vriendschapsbanden of
door bewondering van het publiek. Tot ze uiteindelijk het 'ik ben die
ben' kunnen uitspreken van de zelfgenoegzamen die alle heil menen te
vinden in zichzelf.
HOE KINDEREN DE LIEFDE AANVRETEN (1):
KLEINE HINDER
Liefste minnaars,
Kinderen voltooien de liefde, maar in de huidige omstandigheden helpen
ze vele relaties om zeep. Dat begint al met de kleine hinder die vooral
kleine kinderen minnaars te allen tijde in de weg zullen leggen. Ze
nemen de schaarse tijd in beslag die overblijft na het werk, dat juist
door hun komst een zware taak is geworden. Seksuele en spirituele omgang
wordt erg moeilijk, vooral in de eerste levensmaanden. Dat zou niet erg
zijn als de lieverdjes voorspelbaar waren. Maar uitgerekend als je
vrijt, beginnen ze te huilen. Je kunt je niet laten gaan uit angst dat
ze wakker worden. Vrijen op een leuke plaats zit er niet meer in, tenzij
je die vindt in de nabijheid van je slapende baby.
Met enig geduld en begrip, de nodige vindingrijkheid en een flinke dosis
humor, herleid je deze problemen tot de kleine ongemakken die nu eenmaal
deel uitmaken van het leven. Je wacht met vrijen tot je zeker niet zult
worden gestoord. Je leert geluidloos vrijen en
wordt minder kieskeurig in de locaties, tot het
kleine leed geleden is.
Kinderen storen niet alleen het vrijen. Vooral gedurende de eerste
maanden en jaren wordt het moeilijk om met zijn tweetjes uit te gaan of
te reizen. Het belangrijkste ongemak is echter dat kleine kinderen veel
aandacht vragen, zeker als je er goed voor wilt zorgen. Met zijn tweeën
heb je je handen vol. Roep de hulp in van grootouders of wissel je
lastposten uit met vrienden. Velen moeten hun toevlucht nemen tot
crèches en onthaalmoeders. Waarom voert men geen uitgebreid
zwangerschaps- en opvoedingsverlof in voor alle
vaders en moeders, gefinancierd met de werklozensteun van degenen die in
hun plaats aan de slag kunnen?
HOE KINDEREN DE LIEFDE AANVRETEN (2). GROTE
HINDER
Liefste
minnaars,
Het is een hele verademing als de kinderen naar school gaan. Eindelijk
ben je een vast deel van de dag kindervrij. Je kunt je ongestoord aan
elkaar en aan je werk wijden. Maar je geeft één van de belangrijkste
opdrachten uit handen die ouders van nature toekomt: het doorgeven van
de kennis en de vaardigheden die nodig zijn om een lief en kinderen
gelukkig te maken.
Ongetwijfeld zijn scholen noodzakelijk in een maatschappij die dermate
is gespecialiseerd, dat de kinderen moeten kiezen tussen
talloze beroepen. De kans dat ze jouw beroep kiezen is erg klein. De
maatschappij evolueert overigens zo snel dat je je kind slechts
achterhaalde kennis zou doorgeven. De meeste ouders moeten overigens zo
hard werken dat ze daar gewoonweg geen tijd voor hebben. Opvoeding wordt
dus herleid tot puur lichamelijke verzorging, onderdak verschaffen,
kleren geven, wat eerste hulp bij fysieke en emotionele ongevallen en
financiële steun. De ouders verliezen hun voorbeeldfunctie aan de school
en de kinder- en jongerenculturen.
Zo ondergraaft de maatschappij de kern van de liefde. Ouders geven hun
professionele vaardigheden niet meer door en tonen alleen maar hoe je
kinderen op afstand houdt en liefdeloos samenleeft. Geen wonder dat vele
kinderen hun ouders de rug toekeren en elders hun nestwarmte zoeken. De
talloze echtscheidingen vinden hun tegenhanger in een verschijnsel dat
zo alomtegenwoordig is, dat het zelfs geen naam heeft: de scheiding
tussen ouders en kinderen.
Diep in de mensen groeit dan ook de onwil om kinderen te maken en dooft
het enthousiasme voor een langdurige liefde. Wie toch luistert naar de
blijkbaar onweerstaanbare lokroep om kinderen te krijgen, staat zijn
kroost al te graag af aan de televisie, computerspelletjes, de school,
de jeugdbewegingen en/of de jongerencultuur. Kinderen geven die
afwijzing door als ze zelf ouders worden, generatie na generatie, al
duizenden jaren lang. Zo wordt de ellende diep verankerd in de
menselijke ziel.
OVER DE STRIJD OM HET BEHOUD VAN CONTACT
MET JE KINDEREN
Liefste minnaars,
De kleine hinder van kinderen kun je binnen de perken houden en met de
nodige humor doorstaan. De grotere problemen aanpakken is een ander paar
mouwen. De kans op slagen is het grootst gedurende de eerste
levensjaren. Net zoals geliefden willen ouders en kleine kinderen altijd
bij elkaar zijn en alle ervaringen delen. Wie van zijn kinderen houdt,
probeert ze zelf te verzorgen, zelf op te voeden en er zelf mee te
spelen, zolang ze dat willen en zolang ze dat nodig hebben. Carrière en
geld verdienen moeten gedurende heel deze periode maar op een lager
pitje gezet.
Vroeg of laat moeten je kinderen echter met vriendjes optrekken en daar
mee leren omgaan. Droom je dan niet van een kring van gelijkgezinde
ouderparen? Droom je dan niet over boeken en films, die je kinderen
vertrouwd maken met de werkelijkheid en het beste in hen wakker roepen?
Droom je dan niet van leraars en leraressen die nastrevenswaardige
idealen voorleven? Droom je er dan niet van je kinderen geleidelijk
vertrouwd te maken met de kunstwerken waarin de mensheid het beste en
hoogste heeft neergelegd? Droom je dan niet van een wereld waarin werken
voor anderen geen zaak is van eigenbelang, maar van zorg voor het
welzijn van allen? Droom je dan niet van een lief voor je kind dat jou
en je eigen lief verre overtreft?
In de nuchtere werkelijkheid krijg je de neiging je kinderen te
isoleren. Geef daar niet aan toe. Je dreigt ze op te sluiten in de
incestueuze grot. Je loopt het gevaar dat je Parsifals op de wereld zet,
die geloven dat de ridder die komt aangereden een engel is. Er zit niets
anders op dan je kinderen onder te dompelen in de werkelijkheid. Toon
hoe je omgaat met de vervreemding zonder er zelf door aangetast te
worden. Doe dat zo laat mogelijk en in schijfjes. Selecteer zolang je
kunt hun vriendjes. Kies zo lang mogelijk zelf wat ze te zien en te
lezen krijgen. Kijk uit in welke scholen de geschikte onderwijzers of
leraars te vinden zijn.
Op de duur zullen de invloeden van buiten toch de overhand halen. Vroeg
of laat vervreemd je van je kinderen en speel je ze kwijt aan andere
geestelijke ouders: ze worden gedwongen zich aan te passen, ze willen
niet tegen de stroom oproeien of ze wijzen terecht af wat jij voorstond.
Laat je kinderen dan niet vallen. Laat ze hun gang gaan, maar breng
geleidelijk een toenaderingsproces op gang. Neem het goede dat zij
aanbrengen over en blijf het goede voorhouden dat jij voorstaat.
Misschien slaag je er dan in om samen een betere voedingsbodem voor de
liefde te scheppen.
OVER VRUCHTBARE VORMEN VAN ONVRUCHTBARE
LIEFDE
Liefste minnaars,
Niemand of niets - ook geen blinde voortplantingsdrift - verplicht je om
kinderen te krijgen. Maak je er geen dan bespaar je jezelf de kleine en
grote hinder van de opvoeding. De tijd die je anders aan kinderen
verspeelt, kun je besteden aan je liefdesleven. Dat zal wel niet zo rijk
zijn, maar het zal ook niet worden aangetast door
een quasi onvermijdelijke mislukking. Je krijgt ook meer speelruimte
voor het verwerven van roem, prestige of rijkdom. Of je kunt de vrije
loop laten aan je grillige of avontuurlijke karakter, dat zich toch
nooit zal buigen naar de regelmaat en onderschikking van het
gezinsleven. En waarom zou je niet de voorkeur geven aan deze
alternatieven, als je je daar gelukkiger bij voelt dan bij het
grootbrengen van een stel jengelende kinderen, die je uiteindelijk toch
de rug toekeren?
En als je verzaakt aan kinderen, hoef je niet per sé met iemand van het
andere geslacht door het leven te gaan. Het kan
bevredigender zijn te kiezen voor een diepgaande vriendschap of voor
homoseksuele of lesbische liefde.
Maar, zul je opwerpen, mij ontbreekt het aan de juiste genen. Mij werd
tijdens de zwangerschap niet de geschikte hormonencoctail gebrouwen. Mij
werd in de kinderjaren het geschikte trauma niet aangedaan! De genen, de
baarmoederlijke hormonencoctails of de trauma's uit de kinderjaren zijn
echter voor de homo's en lesbiennes die er zich op beroepen de
schaamlapjes, waaronder ze hun afkeer voor het huidige heteroseksuele
gebeuren verstoppen, ongeveer zoals onwillige vrouwen zich verschuilen
achter hun aangeboren frigiditeit. Kiezen voor liefde voor hetzelfde
geslacht moet een bewuste keuze zijn. Die keuze staat open voor allen,
net zoals de keuze voor een heteroseksueel leven met of zonder kinderen.
Er is nog een andere keuze, die niet meer aan de orde lijkt. In vroegere
tijden - die wat dat betreft deze éne keer beter waren dan de huidige -
gingen velen als celibatair door het leven. Ze beleefden dat als een
roeping. Ze wijdden zich aan taken die allen ten goede kwamen en niet
alleen een beperkt gezinnetje: het waren de - mannelijke, maar bij
uitstek vrouwelijke - carrièremakers van vroeger. Die wisten beter wat
zich ten dienste te stellen van de mensheid betekent. Ze hadden het soms
moeilijk met de zelfopgelegde onthouding of maakten het zich makkelijk
door af en toe een bloempje langs hun weg te plukken. Zou het geen
weldaad zijn voor de mensheid als velen hun voorbeeld volgden? Als het
eens gedaan was met die massale stormloop op het huwelijk, die alleen
maar leidt tot een toename van het aantal echtscheidingen en het aantal
ongelukkige kinderen?
©
Stefan
Beyst,
1997-98
reacties:
beyst.stefan@gmail.com
stefan beyst
is ook de auteur van:
de extasen van eros
BRIEVEN OVER DE COÏTUS DER COÏTUSSEN
INLEIDENDE BRIEF
Liefste minnaars,
Coïteren betekent samen optrekken. Je gaat dezelfde weg op, in hetzelfde
tempo en met dezelfde tred. Dat doe je niet alleen als je vrijt, maar
ook als je samenwerkt en geestelijk omgaat met elkaar. Ook de seksuele,
economische en spirituele coïtus moeten op elkaar afgestemd worden: alle
aspecten van het liefdesleven moeten aan bod komen zonder elkaar uit te
sluiten. Dat wil wel eens mislopen en daarom schreef ik de volgende
reeks brieven over de coïtus der coïtussen.
OVER HET COÖRDINEREN VAN HET SEKSUELE RITME
Liefste minnaars,
Niet alle mensen zijn seksueel even prikkelbaar. Het gamma varieert van
heetgebakerden, die meerdere keren per dag klaarkomen, tot ijzige
afstandelijken, die het slechts een paar keer per jaar doen of nooit
meer. Niet alleen individuen verschillen onderling, ook culturen en
sociale lagen.
Daartegenover staat een natuurlijke cyclus. Activiteit en rust of slaap
wisselen elkaar af. De neiging om seksueel actief te zijn duikt op bij
elke overgang van slaap (of rust) naar activiteit en omgekeerd. Zeker
als je ontwaakt met het vooruitzicht op een bevredigende dag, als je
verzadigd bent na een lekkere maaltijd of als je inslaapt na een
bevredigende dagtaak. Kijk maar naar de zuigeling: die zoekt het contact
met de moeder(borst), of met de vervangers daarvan in de duim of drank,
als hij inslaapt of ontwaakt.
Met deze natuurlijke cyclus is het niet zo best gesteld. Om te begrijpen
hoe dat komt, gooien we even de historische registers open. Lang geleden
waren de mensen jagers en verzamelaars. Het verzamelen en het plukken
van zaden, wortels en vruchten, of het jagen van klein wild neemt
hoogstens een paar uur in beslag. Het past perfect in het natuurlijke
verloop van de activiteitscyclus. Marx' gezegde - 's morgens vissen, 's
middags jagen, 's avonds vrijen - was onbeperkt
van toepassing. Dat veranderde van zodra de mensen moesten overleven in
barre gebieden, waar ze afhingen van de jacht op groot wild. Dat was een
onderneming die vaak vele dagen in beslag nam en de nodige onthouding
oplegde aan de noeste jagers. De dagelijkse cyclus werd grondiger
verstoord toen de mensen boeren werden. Ze moesten zich aanpassen aan de
jaarlijkse cyclus van de seizoenen. De seksuele activiteit kwam tot een
hoogtepunt na de oogst. In onze industriële maatschappij ging zelfs deze
laatste natuurlijke fasering teloor. De productiecycli beslaan vaak
grote tijdsspannen, ze worden verdeeld over hele ketens van producenten
en de meerderheid der werkenden wordt overmatig belast. Een natuurlijke
fasering is helemaal zoek. Men last kunstmatige pauzes in: de vrije tijd
na de werkuren, het weekend en de vakanties. Ook dan kunnen we onze
zorgen vaak niet afleggen. Zorgen en vermoeidheid onderdrukken de
seksuele begeerte. Drank of drugs worden onontbeerlijk om het seksuele
verlangen op te wekken.
Pas verleiding maakt van de innerlijke bereidheid ook een actief
verlangen. Als de seksuele stemming opduikt, ben je in de regel niet bij
je lief, maar te midden van medewerkers, consumenten of vreemden. Geen
wonder dat je seksueel verlangen zich op hen richt. Als je thuiskomt,
ben je vaak zo moe en verlamd door de zorgen, dat je liever met rust
wordt
gelaten dan je lief verleidt. Je zoekt prikkeling door beelden in
tijdschriften of films of geeft je over aan erotische fantasieën in
afwachting van een gunstiger klimaat.
Zo verwatert de natuurlijke cyclus tot halfweekse, wekelijkse,
veertiendaagse of maandelijkse. Ieder ervaart zijn eigen afgezwakte
ritme als hét natuurlijk ritme en verwacht dat zijn partner daarin
meedraait. Luister liever naar de natuurlijke dagelijkse cyclus. Plooi
je leven naar de fasen ervan. Las op elke fase een aangepaste vorm van
vrijen in. Vraag je af waarom zoveel fasen
zijn
geblokkeerd. Dan begrijp je wat het seksuele verlangen afremt en waarom
het op de verkeerde momenten en op de verkeerde plaatsen opduikt.
Geleidelijk groei je samen naar het natuurlijke ritme toe.
Af en toe moet je onder druk van de omstandigheden een maat overslaan.
De stuwing wordt dan sterker en de ontlading heviger. Je zou de smaak
van zo'n uitstel wel te pakken krijgen. Maar dan verleng je de cyclus.
Om hetzelfde effect te verkrijgen, zou je almaar langer moeten
uitstellen. Vrij liever telkens als je zin hebt. Dan ervaar je aan den
lijve dat het vaker kan met dezelfde hevigheid (en net zo hevig). Dat
versterkt het vertrouwen in je seksueel vermogen. Je krijgt er de smaak
van te pakken en je gaat almaar vaker en vuriger vrijen.
Er is ook een maandelijkse cyclus. Geliefden houden elke dag van elkaar,
ook tijdens de maandstonden. Toegegeven: het kutje is dan droger of het
voelt ruwer aan. Dat zijn slechts kleine hindernissen bij de aanvang van
het vrijen. Na een poos verloopt alles zoals normaal. Sommigen zijn
afkerig van het bloed, ze zijn bang om zich te bevuilen of geloven dat
het sperma hen zal besmetten. Dat zijn vormen van heimelijke afkeer voor
elkaar. Medisch gezien is er geen enkel gevaar. Overigens is het de
aangewezen periode om eens wat anders te proberen dan de gewone coïtus,
vooral tijdens de eerste hoogdagen van de bloeding.
De maandelijkse periodisering vervalt tijdens de zwangerschap en de
borstvoeding. Het is dan ook feest geblazen. Alle hinder door
voorbehoedmiddelen valt weg. Bovendien krijgt vrijen nu pas zijn echte
zin: het dient immers niet voor de bevruchting, maar om ouders aan
elkaar te binden. Toegewijde minnaars hebben dan ook de beste
herinneringen aan vrijen tijdens de zwangerschap. Het vrouwelijk lichaam
is op zijn mooist. Je hebt de stellige indruk dat het bezoek van de
penis en de toevloed van zijn sperma bijdragen tot de gunstige afloop
van het hele gebeuren.
Er is ook de levenscyclus. Het seksuele vuur laait het hoogst op in de
derde decade van het leven. Blijf je het voeden, dan brandt het heel
lang. Na de menopauze is er - net zoals tijdens de zwangerschap - geen
gevaar meer voor bevruchting. Alle problemen met voorbehoedmiddelen zijn
van de baan. Je kinderen zijn de deur uit en je kunt op pensioen. Geen
werkuren of zorgen dwarsbomen je seksuele verlangen. Na al die jaren ben
je goed op elkaar ingespeeld. Wat staat dan een volledige seksuele
overgave in de weg?
Er zijn ook de ups en downs in een relatie. Als het slechter gaat, heb
je minder zin om te vrijen. Blijf niet doorgaan uit pure gewoonte of uit
vrees om je lief te ontgoochelen. Vrij nooit als je geen zin hebt, maar
vraag je af waarom je het laat afweten. Als het ongenoegen verdwenen is,
komt je zin vanzelf weer opzetten. Blijf in afwachting genieten van
elkaars schoonheid, koester elkaar met meer toewijding en streef vaker
naar geestelijke contact: de economische en spirituele coïtus zijn
makkelijker vol te houden dan de seksuele, al heb je de neiging ze te
verwaarlozen als het seksuele contact wegvalt. Als het een tijdje duurt
voor je weet wat er schort of als het probleem niet meteen kan
worden
opgelost, hoef je natuurlijk niet de hele tijd in onthouding te leven.
Daar word je alleen maar kregelig van. Probeer af en toe toch te vrijen.
Je bent elkaar nog voldoende genegen om er iets leuks van te maken. Het
brengt je in de goede stemming om de problemen aan te pakken. Al staan
die volledige overgave in de weg, dat je ze samen onder ogen ziet en
samen aanpakt, brengt je weer dichter bij elkaar. Anders ga je almaar
minder passioneel vrijen uit louter routine of ga je, erger nog,
verzaken aan de lust. Dat is dodelijk voor de liefde: dat de echte
passie uitblijft, laat een wrange nasmaak achter, die je vergeefs zult
willen onderdrukken.
Zorg er ook voor dat de seksuele opwinding gedurende de coïtus bij
beiden hetzelfde verloop kent. Het orgasme is het hevigst als je het
samen opbouwt en als je samen het hoogtepunt bereikt. In het ideale
geval kom je elk éénmaal klaar in één hevig, gezamenlijk orgasme.
Achteraf ben je heerlijk ontspannen en niemand verlangt naar meer. Een
vrouw is sneller klaar voor een volgende beurt en dat is een probleem.
De man kan leren meermaals klaar te komen. Dat gaat echter het vermogen
van de meeste mannen te boven: zelfs als je tot de uitverkorenen
behoort, kun je het nooit opnemen tegen een doorsneevrouw. Er bestaat
gelukkig een oplossing die makkelijker is, en nog leuker ook. Stel je
eigen orgasme zo lang mogelijk uit terwijl je lief een aantal keren
klaarkomt. Bij elke keer dat zij klaarkomt, word jij hevig geprikkeld.
Kom je moeilijk op gang, gebruik dit dan om je eigen orgasme te
stimuleren. Ontvlam je daarentegen al bij de eerste vonk, begin dan niet
te tellen: beweeg je zodanig dat je je lief maximaal prikkelt en jezelf
minimaal. Elke orgastische toevloed van je lief leidt dan bij jou
slechts tot een stuwing. Blijf in geen geval je eigen orgasme
uitstellen. Hoe langer je het rekt, hoe zwakker op de duur het
vrouwelijke orgasme wordt. Als je aan je trekken wilt komen, krijg je
van je lief niet meer de volle lading, zodat jouw orgasme maar een
afglans is. Drijf dus je eigen opwinding ten top, maar zorg ervoor dat
je deze top bereikt voor je lief aan haar afgang begint.
Zo varieert de hevigheid van het seksuele verlangen tijdens de coïtus,
tijdens het verloop van de dag, de week, de maand, het leven. Probeer
elkaar op elk van deze tijdmaten te vinden en te hervinden. Dan tril je
in al deze dimensies op hetzelfde ritme, een heel leven lang!
OVER HET COÖRDINEREN VAN HET WERK(RITME)
Liefste minnaars,
Stem ook je werkritme op elkaar af. Deel elke dag zodanig in dat je
voldoende tijd over houdt om te vrijen. Werken dient om bevredigd te
worden. Het is geen doel op zich en moet een bescheiden plaats in je
leven innemen.
Wordt nooit de slaaf van je werk. Sommigen nemen almaar meer werk op hun
schouders tot ze er uiteindelijk in verdrinken. Voor de liefde is er dan
geen tijd meer. Anderen stellen hun werk almaar uit tot ze uiteindelijk
voor een berg staan, die ze alleen maar voltijds kunnen verzetten. Zorg
er dus voor dat werk nooit je hele dag in beslag neemt. Spreid je werk
zodanig dat je elke dag een gepaste hoeveelheid kunt afwerken. Bepaal
goed je prioriteiten: niet alles is even belangrijk of even dringend.
Leer dus schrappen en uitstellen. Als je het goed aan boord legt, kun je
elke dag goed werken en hou je toch veel tijd over voor de liefde.
Let er ook op dat je samen aan de slag gaat. Dan ben je samen vrij om te
vrijen en kun je samen inslapen en opstaan. Als jij daarentegen werkt
terwijl je lief rust, dan ben je nooit samen, al kan het voor de
kinderen weer een voordeel zijn dat er altijd iemand thuis is. Ben je
samen thuis, doe dan je huishoudelijke taken op hetzelfde tijdstip. Je
geniet dan niet alleen van elkaars bezige aanwezigheid, maar na afloop
ben je samen vrij voor leukere activiteiten.
Wees ook zo voorspelbaar mogelijk. Hoe meer alles tot routine en vaste
gewoonte wordt, hoe minder afspraken je dient te maken en hoe beter je
je planning op elkaar kunt afstemmen. Je weet dan dat je lief de vaat
heeft gewassen en het aanrecht heeft opgeruimd voor jij begint te koken.
Op de duur hoef je enkel nog afspraken te maken over wat onvoorspelbaar
is. Doe routine dus niet af als dodelijk sleur of als saaie
burgerlijkheid: het is integendeel een voordeel als in een huishouden
alles gesmeerd loopt. Vaste routine en gewoontes werken als een agenda:
je vergeet niets meer, er is voor alles op het geschikte moment een
plaats in je leven voorzien. Let er wel op dat je gewoontes niet
verouderen. Test ze af en toe op hun waarde en vervang ze zonodig door
nieuwe. Vaste gewoontes hebben is een kwaliteit. Pas als je er hebt, is
het een sensatie als je ze doorbreekt, zoals op een dolle vrije dag of
tijdens vakanties. Gewoonte staat niet tegenover avontuur, maar
tegenover chaos.
Je zult opmerken dat het niet altijd mogelijk is om je activiteitscyclus
op elkaar af te stemmen: er zijn nu eenmaal dag- en nachtmensen en
opgelegde werkuren. Ongetwijfeld zijn er mensen die in de loop van hun
leven hebben
geleerd om actief te worden in de vroege ochtend of in de late avond.
Maar het gaat hier, net zoals bij het vrijritme, om een gewoonte die
kan worden
veranderd. Dat wordt bewezen door de jet-lag, die na verloop van tijd
verdwijnt. Stem van meet af je levensritme op elkaar af, dan ben je al
na enkele maanden gesynchroniseerd. Op de duur word je 's morgens samen
wakker, ben je 's avonds samen moe, en raak je ergens tussen ontwaken en
inslapen samen seksueel ingesteld. Als het eenmaal zover is, komt het er
enkel op aan de ritmes niet meer uit elkaar te halen.
Verhaaltjes over dag- en nachtmensen verdoezelen alleen maar dat je
elkaar uit de weg wilt gaan. Natuurlijk heb je geen andere keuze als je
in shiften werkt of als je nachtwerk doet. Maar ook bij de keuze van het
werk heb je een zekere speelruimte: zorg ervoor dat je werkuren op de
duur samenvallen. Sommigen zoeken nachtwerk op om elkaar uit de weg te
gaan. Door naast elkaar te leven in de tijd maskeren ze alleen maar hun
ruimtelijke scheiding van tafel en bed.
OVER HET COÖRDINEREN VAN DE GEESTELIJKE OMGANG
Liefste minnaars,
Synchroniseer ook je geestelijke omgang. De ervaring van
wezensverwantschap ontstaat in twee fasen. In een eerste moment maak je
samen iets mee: je eet samen, je leest hetzelfde boek, je bent samen op
reis. In een tweede moment spreek je daar een oordeel over uit. Is dat
eensluidend, dan krijg je het gevoel van wezensverwantschap.
Je kunt op je eentje een ervaring opdoen. Als je weer bij elkaar bent,
vertel je wat je meemaakte en verwacht je daar een oordeel over. Er
ontstaan dan gesprekken in de trant van: 'Weet je al wat hij nu weer
uitgespookt heeft?' 'Schandalig hé!' Of: 'Heb je gezien hoe hij die
passage gefilmd heeft?' 'Ja, prachtig!' Of: 'Heb je gezien hoe het
avondlicht in de korenaren speelt bij de heuvel met de drie eiken?'
De ervaring van wezensverwantschap is sterker als je samen ervaart én
waardeert. Alleen al dat je iets sàmen doet, bewijst dat je het allebei
leuk vindt. En alleen als je het sàmen doet, volg je de vlucht van
elkaars ontroering op de voet, ongeveer zoals bij je gezamenlijke opgang
naar het orgasme. Daarbij vergeleken is een gesprek over wat je in
afzondering meemaakte een tweedehandservaring. Gedeelde lust is dubbele
lust. Bij het genoegen van de ervaring op zich, voegt zich de vreugde te
delen in elkaars genot. De ervaring van wezensverwant te zijn, bereikt
extatische hoogten wanneer ze door een massa heengaat: allen zoeken
elkaar op om te voelen hoe de vonken overspringen, zoals wanneer alle
Moslims in Mekka rond de Ka'aba cirkelen, of wanneer je collectief
opgaat in dezelfde muziek. Van oudsher ontwikkelden mensen allerlei
feesten met dat doel: feestmaaltijden, drinkgelagen, gezelschapsspelen,
sport- en kunstmanifestaties.
Je vertoeft niet altijd in gezelschap van al je zielsverwanten en deelt
dan ook niet alle ervaringen. Zoek mekaar zo vaak mogelijk op zodat je
zoveel mogelijk met elkaar deelt, in de eerste plaats met je lief.
Spelbreker is hier vooral het werk: dat moet je buitenshuis doen, in
afzondering en op een ritme dat haaks staat op de hartslag van de
liefde. Vertel over de ervaringen die je alleen opdoet en zorg dat je
zoveel mogelijk samen meemaakt. Samen vrijen en samen eten is een
absoluut minimum, dat velen niet eens halen. Probeer meer te delen dan
tafel en bed: kijk samen naar films, lees dezelfde boeken, luister naar
dezelfde muziek, ga samen wandelen of fietsen of ga vaak samen op reis.
Geliefden zijn geneigd uit het oog te verliezen dat ook kinderen,
vrienden en familie van de partij willen zijn Het is niet zo makkelijk
om die allemaal geregeld bijeen te krijgen. De problemen beginnen al als
je de kinderen in het feest wilt betrekken. Ze hebben vaak de meeste lol
aan activiteiten die volwassenen niets zeggen. Volwassenen hebben de
neiging om kinderen uit te sluiten. Op zondagmorgen liggen vele ouders
uit te slapen terwijl de kinderen gekluisterd zitten aan de buis. Als
reactie op dergelijke uitsluiting verschansen de kinderen zich vaak in
een eigen wereld. Het kan heel anders. In principe hebben kinderen veel
belangstelling voor het leven van de volwassenen. Maak die wereld zo
toegankelijk mogelijk. Breng zelf wat meer belangstelling op voor de
wereld van de kinderen. Hou de kloof tussen beide werelden zo klein
mogelijk. Verheug je op de gezamenlijke maaltijden 's morgens, 's
middags en 's avonds, en maak er bij uistek op zondagochtend een festijn
van. Je geniet dan niet alleen van het lekker eten, maar ook van de
gesprekken aan tafel, die uitermate geschikt zijn om te weten te komen
wat er omgaat in de kinderen. Ook de kinderen naar school brengen en
afhalen leent zich daar goed voor. Kinderen in bed leggen is dan weer
hét moment om verhalen te vertellen of boekjes voor te lezen. Zet bij
het opstaan en op alle belangrijke momenten van de dag aangepaste muziek
op. Hou elke week een avond vrij om met zijn allen een film te bekijken
die je met zorg hebt uitgekozen. Ook een wekelijkse gezamenlijke uitstap
is een aanrader. Hoogtepunt is de jaarlijkse reis tijdens de vakantie:
geen school of werk staat het contact tussen kinderen en ouders in de
weg.
Kinderen leven in huis en het volstaat om ze in gemeenschappelijke
activiteiten te betrekken. Vrienden en familie moet je opzoeken of bij
je thuis uitnodigen. Vergooi je tijd echter niet aan oppervlakkige
omgang met vrienden of familie waarmee je eigenlijk geen echt contact
meer hebt. Ontwikkel een nieuwe cultuur en betrek daarin geleidelijk
alle geestverwanten. Dan verdwijnt de kloof tussen vrienden en familie
en tussen volwassenen en kinderen.
Zo bouw je stap voor stap een gemeenschap van zielsverwanten uit. Hoe
kieskeuriger je bent, hoe meer je de beschikbare tijd kunt besteden aan
diepgaander contact. Hoe nauwer en hoe dieper de verwantschap, hoe
groter de kans dat je als paar kunt samenzijn én met je familie, én met
je vrienden én met je kinderen. Je mist dan je kinderen niet als je bij
vrienden bent; je verlangt niet naar je familie als je bij vrienden
bent, of naar je vrienden als je bij familie bent. Wie zo de
versnippering van de groepsziel opheft, wordt dieper doordrongen van een
echt gemeenschapsgevoel.
OVER HET SYNCHRONISEREN VAN HET OUDERSCHAP
Liefste minnaars,
Kinderen leggen beslag op een groot deel van je tijd. Dat is zware
aanslag op je liefdesleven, vooral gedurende de eerste levensjaren van
het kind. Dat heeft ouderschap gemeen met werken voor geld.
Er is echter een belangrijk verschil: werken voor geld is slechts het
middel, kinderen opvoeden is het doel. Besteed dan ook zoveel mogelijk
tijd aan je kinderen en zo weinig mogelijk aan werken voor vreemden. Een
grote meerderheid kan niet anders dan hard labeuren om de eindjes aan
elkaar te knopen. Bij ons in het Westen daarentegen is het voorlopig
voor de meerderheid nog steeds mogelijk om rond te komen met één hele
kostwinner of met twee halve: ofwel verdien je beiden goed, ofwel
probeer je het met minder comfort te stellen. Sommigen zijn zo
veeleisend dat ze beiden voltijds moeten werken. Anderen willen nog iets
meer dan geld verdienen. Ze willen een carrière maken, de gunst van het
publiek veroveren of het gevoel krijgen dat ze boven hun concurrenten
uitstijgen. Of ze werken om in het gezelschap van klanten of medewerkers
aan de beslotenheid van het gezinnetje te ontsnappen.
Wie kinderen wil, moet weten waar hij aan begint. Offer het belang van
je kinderen niet op aan wat consumptief comfort, aan wat competitief
genot of aan wat geflirt met het publiek. Dat betekent niet dat je het
verlangen naar een carrière moet opgeven omwille van de kinderen. Het
leven duurt lang: na zo'n twintig jaar die de opvoeding in beslag neemt,
blijven er nog minstens even veel over om je aan andere opdrachten te
wijden, als je daar tenminste toe in staat bent. Er is dus nog leven nà
je kinderen. Het omgekeerde is niet waar: kinderen heb je slechts
éénmaal en ze hebben je maar een paar jaren van dat eindeloos lange
leven nodig. Onthou hen onder geen beding de korte tijd dat ze behoefte
hebben aan je intensieve zorgen.
Ben je niet in staat om belangrijke dingen te doen voor andere mensen,
wijd je dan met volle aandacht aan de opvoeding. Elke sterveling is daar
geschikt voor. Heb je wel uitzonderlijke talenten, beslis dan eerst of
ze belangrijk genoeg zijn om er je ouderschap voor op te offeren, dan
wel of je eerst kinderen opvoedt en je talenten pas laat opbloeien als
de kinderen je niet meer nodig hebben. Je kunt, omgekeerd, eerst
carrière maken en dan kinderen hebben, maar dat is wat averechts. Alleen
mannen kunnen dat. Voor vrouwen wordt het almaar moeilijker en riskanter
om kinderen te krijgen, en vanaf de menopauze is het tot nader order uit
met het feest. Carrière maken duurt ook langer dan kinderen groot
brengen. Wie eerst carrière maakt, moet ze onderbreken voor de kinderen.
Dat is niet goed, noch voor de carrière, noch voor de kinderen. Je kunt
het probleem ook oplossen door de ene carrière te laten maken terwijl de
andere thuis voor de kinderen zorgt. Dat is alleen een goede oplossing
als het geen opoffering betekent voor wie thuisblijft. Zo'n keuze kan
nadelig zijn voor de kinderen: ze leren slechts met één van beide ouders
omgaan. Maar ook wie voor de kinderen koos of wie ermee wordt
opgescheept moet goed nadenken. Kinderen opvoeden is een tijdrovende en
belastende opgave. Afwisseling en verdeling van de taken zijn
noodzakelijk, en dan nog is hulp van derden meer dan welkom.
Geef dus samen gehoor aan je verlangen om je verliefdheid te laten
uitgroeien tot het verlangen naar een kind. Laat dat verlangen bij
beiden opduiken en geef er beiden op hetzelfde moment aan toe. Blijf
alle lief en leed van de opvoeding samen delen: zorg ervoor dat je
beiden samen de zwangerschap beleeft, dat je beiden toegewijde
engelbewaarders voor de zuigeling bent, dat je beiden evenzeer bijdraagt
tot de verzorging en de opvoeding van je kinderen tot ze groot geworden
zijn. Zorg er vooral voor dat je beiden elke dag voldoende met je
kinderen omgaat en mis geen van de belangrijke momenten uit de dag van
een kind.
OVER HET AFSTEMMEN VAN DE DRIE LIEFDES OP ELKAAR
Liefste minnaars,
Het is een hele opgave om alles op elkaar af te stemmen: je seksuele
ritme, de wijze waarop je samenwerkt en de omgang met elkaar, met de
kinderen, met de familie en met je vrienden. Nog moeilijker is het alles
met elkaar te combineren. Het komt erop neer een dagelijkse, wekelijkse,
maandelijkse, jaarlijkse cyclus uit te bouwen en je gehele levensloop te
plannen met het oog op dit samenspel.
De doordeweekse dag is voor de omgang tussen ouders en kinderen. Let er
op dat iedereen elke dag aan zijn trekken komt. Tijdens de gezamenlijke
maaltijden is het volledige gezin aan de beurt. Leg om de beurt de
kinderen in bed en doe ze om de beurt naar school. De voor- en de
namiddag spelen de kinderen met elkaar of met hun vriendjes of ze gaan
naar school. Je kunt dan met elkaar omgaan, maar pas als de kinderen
slapen kun je echt bij elkaar zijn. Als je het goed aan boord legt, gaat
er geen dag voorbij of je hebt met elk van je kinderen en met elkaar het
nodige contact gehad.
Het weekend is het aangewezen moment voor de verdieping van de omgang
met iedereen die je liefhebt. Leg het onaangename werk en het werk dat
tot afzondering dwingt opzij en doe met het hele gezin iets leuks: wat
in de tuin werken, samen inkopen doen, samen pannenkoeken bakken, naar
een jeugdfilm kijken, uitstappen maken. Het weekend is ook de tijd om de
beslotenheid van het gezin te doorbreken en om, zo mogelijk samen met de
kinderen, op te gaan in de bredere gemeenschap van vrienden en familie.
Op het dagelijkse en wekelijkse ritme klopt de echte hartslag van de
liefde voor al je lievelingen. Om de maand, om het jaar of één maal in
het leven kun je extra hoogdagen inlassen: vormen van samenzijn waar je
niet altijd de tijd of het geld voor kunt opbrengen, of die gebonden
zijn aan eenmalige gebeurtenissen.
Zolang kinderen veel aandacht eisen doe je er goed aan ze geregeld een
dagje aan de zorgen van anderen toe te vertrouwen. Trek er dan met zijn
tweetjes eens op uit. Kwestie van de verliefde traditie te blijven
cultiveren.
Zoek ook af en toe de afzondering op. Leg je oor te luisteren naar de
stemmen in je binnenste. Ze vertellen je over verlangens die niet aan
bod kwamen, over tekenen van onvrede bij je lief of je kinderen, of ze
herinneren je aan de weg die je met zijn allen zou kunnen opgaan. Na
deze afzondering ga je met vernieuwde bereidheid weer op in het
collectieve lichaam.
©
Stefan
Beyst,
1997-98
reacties:
beyst.stefan@gmail.com
stefan beyst
is ook de auteur van:
de extasen van eros
|
