BRIEVEN AAN JONGE MINNAARS Liefste minnaars

BRIEVEN AAN JONGE MINNAARS (DEEL 2) DEEL 1 DEEL 3

objet de désir

BRIEVEN OVER GEESTELIJKE VERWANTSCHAP

Liefste minnaars,

Wie verliefd is, wil almaar vrijen en steeds intenser samenwerken. Voor je daaraan toe bent, gaat je aandacht echter naar iets heel anders uit: je tast behoedzaam af hoe verwant je bent. Dat blijkt al uit de liefde op het eerste gezicht. Die berust op een plotse intuïtie van sterke verwantschap. Maar die vermoedens wachten op bevestiging. Je wordt gerustgesteld als jullie voorkeur uitgaat naar hetzelfde soort eten, drinken, kleren, interieur en woning. Nog enthousiaster stel je vast dat je dezelfde soort liefdesverhouding nastreeft en dat je er dezelfde voorstellingen op na houdt over kinderen en opvoeding. Met een ongelovige huivering ontdek je ten slotte dat je dezelfde kijk hebt op de wereld, dat je van dezelfde soort kunstwerken houdt, dat je dezelfde politieke overtuiging hebt, dat je dezelfde waarden nastreeft.

Verliefdheid komt pas tot haar hoogste ontplooiing als je voelt dat het klikt op alle niveaus, van de aardse geneugten tot de hoogste geestelijke sferen. Twee wezens trillen dan op elkaars golflengte. Ze krijgen het gevoel dat ze wezensverwant zijn. Dat lokt de sterkste emoties uit, een gevoel van intiemste verbondenheid. Alle verliefden hunkeren hartstochtelijk naar deze ervaring van diepe verwantschap.

Naar analogie van de seksuele en de economische coïtus noem ik dit de spirituele coïtus.

OVER WEZENSVERWANTSCHAP

Liefste minnaars,

Vreemd toch, de huivering die je voelt als je een verwante ziel ontmoet. Je komt binnen en je lievelingsmuziek staat op. Je gaat ergens een hapje eten en je begint te watertanden bij hetzelfde gerecht. Je richt een interieur in en je wilt precies dezelfde dingen en op dezelfde plaats. Je lief geeft je een boek en het spreekt je meteen aan. Je begint te praten over kinderen en je ontdekt dat je er beiden zielsveel van houdt. Er ontspint zich een discussie met je vrienden, en je verdedigt beiden dezelfde ongewone opvatting, al wist je dat niet van elkaar. Het is de schok van de herkenning. Zeker, aanvankelijk hou je de adem in. Je wacht af wat er gebeurt als je nieuwe facetten van je persoonlijkheid blootgeeft. Als ook dàn de verwantschap wordt bevestigd, heb je de indruk dat je elkaar al heel lang kent en dat je voor elkaar bent voorbestemd.

Hoe akeliger is, omgekeerd, de vaststelling dat je lief verafschuwt waar jij van houdt. Je maakt je lievelingsgerecht klaar en je lief haalt er de neus voor op. Je ontdekt de bibliotheek en uitgerekend het slag literatuur waar jij minachtend op neerkijkt staat erin. Jij bent hartstochtelijk verknocht aan de rede, en wat blijkt? Je lief gelooft in geesten of wedergeboorte! Krimpt je ziel dan niet ineen?

Vanwaar deze vreugde bij herkenning en de afkeer bij verschillen? Wat is daar de heimelijke zin van? Het antwoord ligt voor de hand: wil je als man en vrouw een beetje met elkaar opschieten, wil je samen kinderen opvoeden, wil je een gemeenschappelijke vriendenkring uitbouwen, dan moet je op alle terreinen naar wezensverwantschap streven.

Het is om te beginnen onontbeerlijk dat je er dezelfde opvattingen op nahoudt over hoe je een liefdesleven uitbouwt: hoe je vrijt, hoe je samenwerkt, hoe je staat tegenover kinderen krijgen en hoe je ze op te voeden. Verschil je op een van deze terreinen van mening, dan kom je vroeg of laat voor onoverkomelijke problemen te staan. Vroeg of laat krijg je te horen dat je teveel of te weinig vrijt, of op een manier die je lief niet zint. Vroeg of laat krijg je ingepeperd dat de kinderen een te zware belasting zijn, dat er te weinig of te veel kinderen gekomen zijn, dat ze te vroeg kwamen of te laat, dat je te veel investeert in je carrière, dat je je lief opsluit in het huishouden en dat je succes een domper zet op je relatie.

Voorts is er de politieke overtuiging. Die bepaalt je opstelling tegenover je medemensen en dat heeft een niet te onderschatten invloed op de liefde: je houdt pas ten volle van iemand als hij ook door zijn omgeving op handen gedragen wordt. Je bent niet echt beminnelijk als je lucht verkoopt, als je je verrijkt ten koste van anderen, als je je rechten alleen weet af te dwingen door anderen onrecht aan te doen. Je oordeel over economische en politieke relaties beïnvloedt niet alleen je houding tegenover je lief, maar ook de keuze van je vrienden en de waarden die je doorgeeft aan je kinderen. In tijden van politieke spanningen bepaalt het welke bondgenoten je kiest en met welke groepen je solidair bent. Dat kan zware gevolgen hebben. Kijk maar hoe conflicten als de Tweede Wereldoorlog of het uiteenvallen van Yoegoslavië verdeeldheid zaaiden in paren, gezinnen en families.

Ook op het vlak van gastronomie, mode, wonen, sport, kunst, geloof en wetenschap is verwantschap wenselijk. Welk eten moet er klaargemaakt als de ene vegetariër is en de andere vleeseter? Hoe richt je het interieur in als de ene van moderne design houdt en de andere van antiek? Vind je het fijn als je lief met zijn vrienden naar een voetbalwedstrijd gaat, en jij met jouw vrienden naar een concert? Hoe voed je kinderen op als je lief godsdienstig is en jij atheïst? Ook hier problemen, niet alleen met vrienden en familie, maar vooral met de kinderen: wie van beiden geeft zijn levensstijl aan de kinderen door?

Wat de profeten van de eigenheid ook verkondigen, er is geen twijfel mogelijk: hoe groter de gelijkheid, hoe kleiner de kans op conflicten, hoe groter de kans dat je een gemeenschappelijke kring van geestverwanten kunt uitbouwen, hoe homogener het milieu waarin je kinderen opgroeien. Geen wonder dat verliefden instinctief uitkijken naar verwante zielen. Ze kunnen niet veeleisend genoeg zijn in hun verwachting om in elkaar hun spiegelbeeld te herkennen.

OVER VERLIEFDHEID EN WEDERZIJDSE AANPASSING

Liefste minnaars,

Hoezeer je er ook naar hunkert, de kans dat je de ziel van je leven ontmoet, is klein. Zeker, er lopen talloze kandidaten rond. Maar hoe verschillend is het milieu waar ze uit komen, hoe anders hun opvoeding, hoe uiteenlopend de culturele invloeden? Zoeken naar een verwante ziel is zoeken naar een naald in een hooiberg. Zeldzaam zijn de gelukkigen die zich in elkaars ziel weten te bewegen als in hun eigen vertrouwde thuis.

Hoe groot de verwantschap ook moge zijn, volledig is ze nooit. Steeds blijven er verschillen, al is het op onbelangrijke terreinen. Ze vallen des te sterker op naarmate de verwantschap op andere gebieden volledig is. Daar komt bij dat wezensverwantschap geen onveranderlijk gegeven is. Zowel jij als je lief worden blootgesteld aan steeds nieuwe invloeden: de tijdgeest verandert, de mode, je leert nieuwe vrienden en vriendinnen kennen, je karakter verandert. Je moet dus de bestaande verschillen uitvlakken, erop toekijken dat er geen nieuwe ontstaan en er onverwijld voor zorgen dat de verwantschap op een hoger niveau hersteld wordt als ze niet bestand was tegen de toetssteen van de tijd en de omstandigheden.

Er zijn vele wegen om dat doel te bereiken. Probeer eerst te overtuigen. Het is relatief gemakkelijk om uit te maken welke eetgewoontes, opvoedingsmethodes en vrijstijlen beter zijn dan andere. In andere gevallen schiet je met discussie een eind op, maar uiteindelijk spelen andere dan redelijke motieven een rol: al kun je bij voorbaat vele politieke overtuigingen of wereldbeelden veroordelen, het is niet zo makkelijk om uit te maken welke de beste zijn. Er zijn ten slotte de talloze voorkeuren die helemaal géén rationele gronden hebben: je kunt niemand ervan overtuigen dat hij een bepaalde groente lekker moet vinden of dat hij van bepaalde kleren moet houden. Dat deze voorkeuren geen rationele gronden hebben, betekent niet dat ze onverklaarbaar. Nader onderzoek - waarbij je vaak diep moet graven - leert dat voorkeuren vaak tekens zijn: je bekent je ermee tot een kring van mensen met wie je verwant wil zijn en je zet je ermee af tegen anderen die je als je vijanden beschouwt. Liefde of haat is het ultieme motief voor de keuze, geen redelijke overweging. Daarom blijven velen zich verzetten tegen een rationeel inzicht. Daarom veranderen smaken, voorkeuren, overtuigingen en waarden alleen als het patroon van je liefdesrelaties zich wijzigt. Verliefden ondergaan een vaak indrukwekkende gedaanteverwisseling. Met een verbazingwekkend gemak vormen ze zich om naar elkaars beeld en gelijkenis. Ze geven vaak toe op punten die in een andere relatie breekpunten waren.

Hier is geen sprake van overtuiging. Geliefden worden zozeer gefascineerd door elkaars wezen, dat ze er één mee willen worden. Ze dwepen ermee en ervaren het als een ideaal waaraan ze zich spiegelen, net zoals een kleine jongen die wil worden als zijn vader. Elke geestelijke schoonheid van de geliefde nodigt uit tot nabootsing. Het lijkt of verliefden elkaar hypnotiseren. Daarom kijken ze elkaar diep en langdurig in de ogen, zoals een zuigeling zijn moeder. Als geliefden elkaar al overtuigen, dan slagen ze daar in omdat uitgerekend hun liefde hen voor rede vatbaar maakte.

Help de hypnose wel een handje. Verberg de verschillen niet. Leer elkaars gebruiken en voorkeuren kennen. Probeer elkaar van je gelijk te overtuigen. Wijs het vreemde niet bij voorbaat af. Geef gehoor aan de nieuwsgierigheid die het onbekende altijd inspireert. Probeer elkaars stijl van kleren eens uit, laat je verleiden door elkaars seksuele voorkeuren en hobby's, lees elkaars artikels en boeken, volg elkaars programma's, bekijk elkaars films, beluister elkaars muziek. Ongetwijfeld ontdek je dan onvermoede rijkdommen. Voor je het weet, zijn de passies van je lief de jouwe geworden en dat valt alleen maar toe te juichen. Op de duur ontwikkel je een nieuwe levensstijl, die het beste van beiden verenigt.

Je kunt eventuele onverenigbaarheden of tegenstellingen ook oplossen door beiden een nieuwe levenswijze aan te nemen. Je ruilt je oude eetgewoonten in voor een nieuwe eetcultuur. Je legt je oude voorstellingen over vrijen af en ontdekt samen een nieuwe erotische stijl. Vaak volstaat een accentverschuiving om de problemen op te lossen. Als de ene verre bestemmingen opzocht tijdens de vakantie, en de andere is een huismus, dan ontdek je misschien dat je beiden dolgraag korte stadsreizen maakt. Zo vallen er nog wel meer nieuwe passies te ontdekken die je voortaan kunt delen.

Gelukkig heb je niet alleen maar verschillende smaken en voorkeuren, anders was je helemaal niet verliefd geworden op elkaar. Verlies vooral niet uit het oog wat je bindt. Koester waar je het eens over bent en verdiep die verwantschap. Hou je beiden van klassieke muziek, laat dan niet alleen je vertrouwde nummers horen, maar ga samen op zoek naar nieuwe ontdekkingen. Dan wordt de bestaande wezensverwantschap vernieuwd, versterkt en op een hoger niveau getild.

Velen ervaren zo'n gewillige aanpassing als vervreemding, als verlies aan eigenheid, als slavernij en knechtschap. Ze menen dat man en vrouw hun persoonlijkheid niet moeten verloochenen. Ze dragen de eigenheid hoog in het vaandel en cultiveren hun identiteit. Het lijkt of ze er een behagen in scheppen dat er een kloof bestaat. Ze voelen zich veiliger als ze afstand kunnen bewaren. Ze behouden een eigen vriendenkring of blijven de waarden van hun eigen familie hoog in het vaandel dragen. Bij de geringste moeilijkheden met hun lief plooien ze zich terug op hun vrienden of hun familie: waar ze zich aanvankelijk spiegelden aan elkaar, halen ze plots hun oude gewoontes van stal. De voormalige wezensverwanten worden vreemden voor elkaar.

Hartstochtelijke minnaars zoeken de hoogst mogelijke verwantschap op en vlakken de laatste verschillen uit. En pas dan begint voor hun het échte verhaal. Ze zijn nog lang niet tevreden als hun zielen verwant zijn: zij willen hun gemeenschappelijke ziel vervolmaken. Hoe hartstochtelijker ze verliefd worden, hoe dichter ze tot de bronnen van het leven naderen. En dat maakt hen veeleisend: wat anderen heel belangrijk lijkt, vinden zij futiel. Ze verdoen hun korte leven niet met loos tijdverdrijf, maar wijden zich alleen aan bezigheden die hun ziel voeden. Vooral omgang met kunstwerken uit alle kunsttakken, uit alle tijdperken en uit alle culturen is uitverkoren voer voor verliefde zielen. Ze hongeren naar het beste wat de mensheid wist voort te brengen. Ze willen doordringen tot de diepste roerselen van de menselijke natuur. Kunst - vooral muziek - doet in hun ziel alle waardevolle zaden ontkiemen en verdrijft er alle middelmaat en ondermaat. Ze bevrijdt hen uit de beklemming van een vaak bekrompen milieu. Daarom is het zo belangrijk dat je belangrijke gedichten of muziek uit het hoofd leert. Als de laagheid en de gemeenheid je weer eens dreigen te verzwelgen, volstaat het in je innerlijk je geliefde verzen of muziek te laten weerklinken, of beter nog: ze je lief in het oor te fluisteren of te zingen. Je krijgt dan vanzelf weer de kracht om op te tornen tegen de krachten die je anders zouden verzwelgen.

Eenwording en voortdurende vervolmaking van hun verwante wezen is niet alleen een bron van voortdurende vreugde voor verliefde zielen. Pas deze opgang stelt hen in staat om de opdracht te vervullen waartoe ze verliefd werden: het voortbrengen van een kind waarin ze zichzelf overstijgen. Door het beste in elkaar te wekken en er het slechte te verdrijven, verdiepen ze niet alleen hun liefde, ze verbeteren ook stelselmatig de bodem waarin hun kinderen zullen gedijen.

OVER DRIE SOORTEN VERLIEFDHEID

Liefste minnaars,

Je wordt verliefd als je het gevoel krijgt dat je in alle opzichten seksueel en economisch bevredigd zult worden. Bovenstaande brieven herinneren ons aan een derde element: het gevoel dat je op een wezensverwant(e) gestoten bent. Sedert Plato zien velen verliefdheid en liefde voor een verwante ziel als één en hetzelfde. Maar dat is een vergissing: het gevoel van wezensverwantschap is immers geen voorrecht van seksuele liefde alleen. Ook ouders en kinderen kennen het als ze vaststellen hoezeer ze elkaars evenbeeld zijn. Genieten van de diepste verwantschap is ook de kern van ware vriendschap.

Er zijn dus drie soorten relaties waarin de ervaring van wezensverwantschap aanleiding geeft tot nauw verwante soorten verliefdheid. Ze zijn de drie afschaduwingen van een omvattender gevoel van alzijdige verwantschap. Dat schemerde duizenden jaren geleden al door in kleine gemeenschappen, waarin man en vrouw elkaars evenbeeld waren, waarin alle kinderen en alle ouders zich in elkaar herkenden, en waarin alle paren zich weerspiegelden in elkaar. Misschien zal het ooit volledig gerealiseerd worden in een wereld waarin de liefde tussen man en vrouw, tussen ouders en kinderen en tussen de paren onderling op in elkaars verlengde liggen.

De samenhang tussen de drie vormen van wezensverwantschap is gefundeerd in het doorgeven van de groepsziel aan het nageslacht, het kerngebeuren in de menselijke gemeenschap. Daartoe moeten niet alleen vader en moeder verwant zijn, maar ook de paren onderling: anders vinden hun kinderen geen wezensverwanten om op hun beurt nieuwe paren te vormen. Pas als deze alzijdige verwantschap een feit is, kan de groepsziel doorgegeven worden aan de volgende generatie.

Daarom zijn alle mensen bezeten door een conventiedwang, die pas tot rust komt als allen gelijk geworden zijn. Het is deze dwang die we aan het werk zagen als twee verliefde zielen elkaar ontmoeten. Dezelfde dwang zorgt ervoor dat kinderen zich vormen naar het beeld van hun ouders, die zich op hun beurt opstellen als na te volgen voorbeeld. En het is dezelfde dwang die maakt dat paren elkaar opzoeken om in één gemeenschap van zielsverwanten op te gaan.

Politieke en economische verhoudingen bemoeilijken de realisering van dit gevoel. Ouders en kinderen herkennen zich niet meer in elkaar. Man en vrouw vervreemden. Ze weerspiegelen zich niet meer paarsgewijze in elkaar, maar herkennen zich slechts in leden van hetzelfde geslacht: de verliefdheid tussen paren verschraalt tot vriendschap tussen vrienden of vriendinnen. Niemand voelt zich lid van een ongebroken gemeenschap, die eeuwig duurt en besloten ligt in de eigen identiteit. De alzijdige verwantschap heeft zich verschanst in drie hoekstenen: in de verhouding tussen man en vrouw, tussen ouder en kind, tussen vrienden of vriendinnen. Als het daar opflakkert, groeit telkens weer de hoop dat de liefde ooit langs deze drie dimensies een gemeenschap zal doordringen.

OVER DE GEMEENSCHAP DER GELIEFDEN

Liefste minnaars,

Geliefden zoeken verwante zielen op. De keerzijde is dat ongemerkt de kloof met de buitenwereld steeds dieper wordt. Als kind had je aanvankelijk veel voeling met je ouders, maar wat die van hun leven maakten, bracht je vertrouwen aan het wankelen en wekte je verlangen om het beter te doen. Je keerde hun de rug toe om steun te zoeken bij vrienden, in de hoop je nieuw veroverde idealen met hen te kunnen delen. De verterende krachten van de liefde openden je ogen echter voor zoveel nieuws dat je zo krachtig bond, dat ook deze laatste banden vervluchtigen.

Aanvankelijk ontsnapt dit hele gebeuren aan je aandacht. Je trekt je in zelfgenoegzame tweezaamheid terug in je liefdesnest. Wat je daar meemaakt is zo fascinerend, dat je vergeet dat daarbuiten miljarden mensen bezig zijn te vechten voor hun bestaan, onrecht te plegen en liefdeloos naast elkaar te leven. Maar de buitenwereld laat zich niet helemaal uitsluiten. Af en toe komt een nieuwsgierige vriend of vriendin binnengewandeld. Of je ouders ruiken onraad en willen het vermoeden bevestigd zien waarom je niets meer van je laat horen. Noodgedwongen moet je omgaan met klanten, bazen of medewerkers. Bij al deze contacten voel je hoezeer je van allen vervreemdt. Maar dat kan je niet deren.

Aanvankelijk is het de buitenwereld die van zich laat horen, maar hoe langer hoe meer wil je zelf uit de beslotenheid breken. Dat begint al met je drang om uit te bazuinen dat je elkaar gevonden hebt en hoe gelukkig je bent. Maar je wilt ook de liefde die je zo gelukkig maakt, beginnen uit te dragen. Als nooit tevoren word je helderziend voor de troosteloze ellende alom. Je zou wel profeet willen worden en de blijde boodschap aan allen verkondigen!

Vanuit deze volheid zoek je weer je vrienden op. Ze hebben vaak idealen die hun niet toelaten de wegen van de liefde op te gaan. Misschien kun je je enthousiasme delen met andere verliefden. De beslotenheid van het paar is dan doorbroken: een eerste ring van een nieuwe gemeenschap sluit zich rond jullie beiden.

Ook naar je ouders zou je de weg terug willen vinden. Heel diep in je binnenste wil je van hen - als ze het waard zijn om die te geven - hun zegen krijgen. Maar in de regel kom je bij je ouders niet aan als de verloren zoon of dochter, maar als een ongenode verlosser. Als kleuter al wilde je ridderlijk je geliefde ouder redden uit de klauwen van zijn belager, die je ervan verdacht je beschermeling te kort te doen. Zo kwam je als kind al op tegen de verloedering van de liefde. Nu je als volwassene eindelijk weer de liefde proeft, voel je je geroepen om ze ook in je ouders te doen opflakkeren. Alsof je nu vader en moeder wordt van je ouders. Het licht van jouw voorbeeld straalt terug in het verleden. Dat verliest dan alle kracht om zijn noodlottige schaduwen in de toekomst te werpen.

Je ouders zullen wel aarzelen om hun zegen te geven. Ze zijn verheugd omdat jij het doel bereikte waar zij slechts naar onderweg waren. Maar ze schamen zich ook om wat zij er van terecht brachten. Daarom maken ze vaak een soort van tweede verliefdheid mee. Dat vergemakkelijkt de overgang naar de tweede fase in hun liefdesleven: die van liefhebbende ouders die zich koesteren in de aanblik van hun liefhebbende kinderen. Slaag je daarin, dan leidt de eenwording met je lief ook tot de hereniging met je ouders.

Je wilt je nieuwe gemeenschappelijke wezen ten slotte ook uitdragen in een kind. Zo doorbreekt de liefde de beslotenheid waarin het paar zich had teruggetrokken. De geliefden groeien uit tot een gemeenschap die hun ouders omvat, bevriende paren en weldra ook kinderen. Misschien bloeit uit deze kiemen in een verre toekomst ooit de omvattende liefde tussen alle mensen!

OVER VERLIEFDHEID EN VEREENZAMING

Liefste minnaars,

Nadat je in een eerste fase de wereld de rug toekeerde, wil je na verloop van tijd de kiem worden van een nieuwe gemeenschap. Het is maar de vraag of je daarin slaagt. De kans is groot dat je in het ijle tast en na een eerste elan op jezelf wordt teruggeworpen. Echte minnaars lopen niet voor het grijpen. Er zal niets anders opzitten dan verwante zielen te zoeken in de geschiedenis en in de wereld van de kunst, of te dromen van betere tijden.
Zo ga je met weinige verliefde paren en met alle verleden en toekomstige verliefden op in een soort onzichtbare gemeenschap, hoog verheven boven de eindeloze massa van de tallozen die nog niet verliefd zijn, van allen wier verliefdheid teloorging in de sleur en de routine, van allen die nooit oren hadden naar verliefdheid, van allen die niet eens aan liefde kunnen denken door de ellende waarin ze verkeren.

Voor vele uitgeslotenen is de gemeenschap der verliefden een steen des aanstoots. Voor alle slachtoffers van de erbarmelijke politieke verhoudingen op deze wereld is ze de levende getuige van hun verworpenheid. Van degenen die het beter getroffen hebben, behoorden velen ooit tot de uitverkorenen. Ze krijgen heimwee en het verlangen bekruipt hen om komaf te maken met hun afgang. Anderen willen niet toegeven dat ze gevallen zijn. Ze voelen zich stevig met de voeten op de grond staan en kijken meewarig naar de dwazen die boven hen in de wolken zweven. Nog anderen verdragen de aanblik van geliefden niet. Al bij de gedachte eraan vertrekt hun gelaat tot een grimas. Ze zouden hen willen verdrijven naar de uithoeken van het heelal en hen zelfs daar nog achtervolgen om zich te verlustigen in hun geringste falen.
Er zijn er ook die zich helemààl niet uitgesloten voelen: ze hebben integendeel de indruk dat zij de liefde in pacht hebben. Meewarig kijken ze neer op de verliefden als op een stel geketende slappelingen. Nog anderen dwingen de liefde af met geweld of kopen ze. Wie anders te werk gaan noemen ze schijnheilige huichelaars. Evenmin uitgesloten voelen zich allen die door hun prestaties de gunst van het publiek veroverden of die grote rijkdommen verzamelden. Hoofdschuddend kijken ze neer op de naïevelingen die hun tijd verdoen met het loze tijdverdrijf der liefde.

De breinen van al deze uitgeslotenen moeten zich wel uitputten in het wegdenken van de liefde die hen ontzegd bleef. Ze doen verliefdheid af als voorbijgaande waan; ze menen dat de grillige en vlinderende seksuele drift zich niet laat vangen in een duurzame relatie met één persoon; ze beweren dat de liefde maar een afschaduwing kan zijn van de band die je als kleuter met je ouders had; of ze herinneren er aan dat andere dingen in het leven belangrijk zijn, zoals het verwerven van roemrijke of lucratieve posities in de maatschappij. Groot is hun opluchting als weer een verliefd paar de mist in gaat: de hemel blijkt toch niet te bestaan.

Tegen al deze krachten moet je optornen als je verliefd wilt blijven. Laat je niet tezeer in de war brengen. Zoek veeleer sterkte in het onzichtbare netwerk van de gemeenschap der verliefden. Zeker, dat is een netwerk van heel dunne draden en het is jammer genoeg heel broos. Maar het is pas als je er zelf mee aanknoopt, dat je de kracht zult vinden om op te tornen tegen de machinaties van allen die je met je beide voeten op hun onzalige gronden willen doen landen. Het is pas als je het ijle spoor van je voorgangers opgaat, dat je de weg bereidt voor wie niet graag ten onder gaat langs platgetreden paden. Pas dan ervaar je je verliefdheid niet meer als een aanslag op allen die ervan zijn uitgesloten, maar als een uitnodiging aan allen om zich los te werken uit de hel der liefdeloosheid, waarin de mensheid zichzelf van oudsher gevangen houdt.

Er is dus enige moed nodig om verliefd te worden en nog meer om het te blijven. Laat je door niets of niemand je geluk ontnemen!

OVER DE HUIVERING DER VERLIEFDEN

Liefste minnaars,

De kern van verliefdheid is het gevoel dat je in alle opzichten seksueel en economisch bevredigd zult worden en dat je op een wezensverwant(e) gestoten bent. Met het bovenstaande in je achterhoofd begrijp je misschien beter de vele andere, vaak tegenstrijdige gevoelens die zich rond deze kern nestelen.

Er is om te beginnen het gevoel van ongeloof. Je bent geleidelijk vervreemd van je ouders, je broers en je zussen; je was meteen vervreemd van klasgenoten of collega's en consumenten. Je bewoog je tussen als deze wezensvreemden als een gemaskerde. Bij je lief kun je eindelijk je ware gelaat tonen. Na je jarenlange leven in vervreemding doet dat vreemd aan. Het lijkt of je droomt.

Bij dit ongeloof mengt zich vaak een gevoel van 'déjà vu'. Sommigen bekruipt het vreemde gevoel dat ze elkaar al langer kennen, dat ze elkaar al eerder hebben ontmoet. Anderen geloofden dat hun evenbeeld ergens op de wereld rondliep en een parallel leven leidde in afwachting van de heuglijke dag dat ze elkaar zouden ontmoeten. Aristofanes vertelt hoe verliefden ooit een dubbelwezen waren dat in twee helften gekliefd werd, die sindsdien onvermoeibaar naar hun hereniging streven. Nog anderen menen in de vreemde die zo wezensverwant blijkt de moeder te herkennen of de vader, of ze hebben de indruk broer en zus te zijn, sterker nog: een eeneiige tweeling. Al deze verhalen ontwikkelen het motief dat de herkenning in feite een weerzien is. Dat komt omdat de ervaring van intiemste verbondenheid een voorloper heeft in de prilste jeugd, toen jij en je ouders nog volledig open stonden voor elkaar. In de relatie tussen broer en zus overleeft deze openheid vaak nadat ze bij de ouders teloor ging. Vele geliefden weten dergelijke nabijheid niet eens te benaderen, laat staan te evenaren of te overtreffen. Daarom geloven sommigen dat verliefdheid niet meer is dan een ijdele poging om terug te keren naar het verboden kinderlijke paradijs. Ten onrechte: verliefdheid is pas de voltooiing van deze belofte. In het tweelingmotief voegt zich bij de herinnering aan de nabijheid tussen broer en zus het gevoel dat je met je lief even intiem omgaat als van oudsher met jezelf.

Bij het ongeloof en het 'déjà vu' voegt zich ook een zeker schuldgevoel. Om te begrijpen waar dat vandaan komt, volstaat het je te herinneren hoe je vroeger gevangen was in de hel van de vervreemding. Allen probeerden je ervan te overtuigen dat alleen dwaze dromen je de werkelijkheid als hel deden zien. Als voor jou plots de poorten van de hemel opengaan, wordt hun wereld pas echt een hel en jouw opgang een triomftocht, een wraak op allen die je meesleurden in het inferno en die je daarin gevangen wilden houden. Je vertrappelt hen als jou de zaligheid komt toegewaaid. Geen wonder dat je je schuldig voelt tegenover degenen die je achterlaat. Dat schuldgevoel wordt nog versterkt doordat verliefden hun laarzen lappen aan het arbeidsethos dat de maatschappij aan allen probeert op te leggen.

Bij het ongeloof, het déja vu en de schuld voegt zich ten slotte het gevoel van een soort roeping. Verliefdheid wekt in elke verliefde de edelste gevoelens. Het is alsof je uitverkoren werd om een verheven opdracht te vervullen. Vandaar dat je koste wat het kost wilt slagen en dat je de duurste eden zweert. Of dat je beschaamd bent en verslagen als je mislukt.

objet de désir

BRIEVEN OVER LIEFDE EN OUDERSCHAP

INLEIDENDE BRIEF

Liefste minnaars,

Met de seksuele, economische en spirituele coïtus lijken alle aspecten van de liefde aan bod gekomen, maar dat is slechts schijn. Het zijn maar middelen voor een ander doel: de wedergeboorte van het paar in zijn kinderen. Vrijen schept een band tussen geliefden die economisch samenwerken. Dat stelt hen in staat hun kinderen groot te brengen. Daarvoor moeten ze dezelfde opvattingen hebben over vrijen, samenwerken en opvoeding en op dezelfde manier tegen de wereld aankijken: ze kunnen pas hun gemeenschappelijke ziel aan hun kinderen doorgeven als ze zelf elkaars spiegelbeeld worden. Zo vinden de seksuele, economische en spirituele onderdelen van de liefde pas in het ouderschap hun uiteindelijke zin.

Velen hebben daar geen oog voor. Ouderschap lijkt hun een bijproduct van de liefde, die voor hen in wezen een verhouding tussen twee mensen is. Kinderen komen die relatie alleen maar verstoren. Liefde en voortplanting dienen losgekoppeld te worden, zeker in een overbevolkte wereld waarin dagelijks talloze kinderen het daglicht zien, alleen maar om de rangen te versterken van allen die honger en armoede lijden.

Dat is echter geen argument om de samenhang tussen liefhebben en voortplanting te ontkennen. Wie bezorgd is om het lot van de kinderen moet niet zijn opvatting over liefde herzien, maar er voor ijveren dat er minder kinderen per paar geboren worden, dat meer mensen kiezen voor een kinderloos bestaan en dat de economische en politieke verhoudingen op wereldschaal worden verbeterd. Dan pas kunnen kinderen de liefde van hun ouders voltooien en opgroeien tot liefhebbende minnaars en toegewijde ouders.

OVER DE WEDERGEBOORTE VAN HET PAAR IN ZIJN KINDEREN

Liefste minnaars,

In de loop van elke echte verliefdheid ontwaakt vroeg of laat het verlangen naar een kind. Geliefden willen niet alleen hun ziel in elkaar weerspiegeld zien, samenwerken als de twee helften van een omvattender geheel en één worden in het orgasme, maar ook wedergeboren worden in een kind. Ook het kind wil het evenbeeld worden van zijn vader of zijn moeder. Als ouders en kinderen daarin slagen, herkennen ze in elkaar hun diepste wezen en dat brengt hen evenzeer in vervoering als geliefden.

Daarom ben je niet uitsluitend geïnteresseerd in de puur seksuele verschijning van je lief: je zoekt van meet af aan ook de vader of de moeder. Je droomt van een kind waarin het mooiste van elkaar belichaamd zal worden. In het ideale geval wil je een meisje en een jongen. Als vrouw wil je een meisje om er het beste van jezelf aan door te geven en een jongen om hem te laten proeven van de liefde van een vrouw. En bij de vader is het omgekeerd. Als het kind wordt geboren, voel je de vader of de moeder in je wakker worden die met warmte en genegenheid zijn kind tot bekwame en beminnelijke volwassene zal laten opgroeien. Als het groter wordt, probeer je je voor te stellen welk beroep het zal uitoefenen en welke talenten het ten dienste zal stellen van de maatschappij. Je hoopt dat het een gedroomde minnaar of minnares zal vinden en dat het een toegewijde vader of moeder zal zijn.

Zo hoog laaien de verwachtingen op als je de stap zet om jezelf in je kinderen tot nieuw leven te wekken...

HOE OUDERSCHAP DE LIEFDE VOLTOOIT

Liefste minnaars,

De zorg om de kinderen doet geen afbreuk aan je gevoelens voor elkaar, maar versterkt en verdiept ze. Kinderen brengen je dichter bij elkaar. Als het verlangen naar een kind opduikt, word je diep geraakt door de extatische uitdrukking in de ogen van de toekomstige moeder. Ook de geboorte grift, net zoals de eerste verliefde blik, een onuitwisbaar spoor in de ziel. Die band wordt sterker bij elke nieuwe stap in de ontwikkeling van het kind, bij elke nieuwe hindernis die het met jouw hulp overwint. Nog jaren later koester je de mooiste herinneringen aan de zwangerschap, aan de bevalling, aan het vele lief en leed dat je met je kinderen deelde.
Pas door zijn voltooiing in het ouderschap wordt de liefde een project van lange adem. Om kinderen op te voeden, moet je bij elkaar blijven tot ze volwassen zijn. Als ze op hun beurt vader en moeder worden, wacht je nog een taak als grootouder. Daarom bewijst het verlangen naar een kind dat je voor altijd bij elkaar wilt blijven. Je inzet voor de opvoeding, het welzijn en het geluk van de kinderen blijft een betrouwbare barometer voor de liefde. Het omgekeerde zie je bij degenen die terugschrikken voor het ouderschap. Ook zij voelen het verlangen naar een kind, maar smoren het in de kiem. Ze willen eerst hun carrière opstarten of van het leven genieten voor ze ondergaan in de sleur. Anderen zijn er niet zeker van dat hun verhouding zal duren en stellen de zwangerschap uit. Nog anderen willen slechts vluchtige relaties. Een zwangerschap zou de pret bederven. Echte minnaars zijn, omgekeerd, niet uit op een vluchtig avontuur. Al van in het prille begin van hun relatie komen kinderen ter sprake. Uitstel van ouderschap ervaren ze als een ondraaglijke leegte, als een rem op hun overgave.
Kinderen laten ook toe de problemen op te lossen van een levenslange liefde. Door de uitbreiding tot ouderschap overleeft de liefde het verval van de seksuele aantrekkingskracht. Die herleeft in de kinderen waarin je geniet van de schoonheid die je zelf hebt geschapen. Pas als je liefde zich uitput in puur seksuele omgang wil je zélf de jeugdige verschijning behouden die je had kunnen liefhebben in je kinderen.

Kinderen voltooien ook je sociale wezen. Als verliefde ga je al op in een paar. Als vader en moeder maak je deel uit van een gezin. En daar stopt de expansie van de liefde niet. Als verliefden al zocht je verwante paren op. Als vader en moeder heb je behoefte aan andere ouders om je kinderen in dezelfde geest op te voeden. Als je kinderen huwen met verwante partners en op hun beurt verwante kinderen opvoeden, groei je uit tot een ware familie.
Pas door je sociale wezen te ontplooien, ontsnap je aan de angst voor de dood. Het beste van jezelf leeft voort in je kinderen, die het op hun beurt zullen doorgeven aan hun lief en hun kinderen. Alleen wie geen kinderen heeft of als wie ervan vervreemdt, wil als lichaam jong blijven en als ziel onsterfelijk zijn. Hij wil roem verwerven in de ogen van een nageslacht dat het zijne niet is: een publiek of de mensheid. Dat is het lot van de velen die er niet eens in slagen voor langere duur een paar te vormen, laat staan dat ze uitgroeien tot een gezin of tot een familie. Ze worden uiteindelijk verdoemd tot een armzalig individueel bestaan, waaruit ze proberen los te breken door vriendschapsbanden of door bewondering van het publiek. Tot ze uiteindelijk het 'ik ben die ben' kunnen uitspreken van de zelfgenoegzamen die alle heil menen te vinden in zichzelf.

HOE KINDEREN DE LIEFDE AANVRETEN (1): KLEINE HINDER

Liefste minnaars,

Kinderen voltooien de liefde, maar in de huidige omstandigheden helpen ze vele relaties om zeep. Dat begint al met de kleine hinder die vooral kleine kinderen minnaars te allen tijde in de weg zullen leggen. Ze nemen de schaarse tijd in beslag die overblijft na het werk, dat juist door hun komst een zware taak is geworden. Seksuele en spirituele omgang wordt erg moeilijk, vooral in de eerste levensmaanden. Dat zou niet erg zijn als de lieverdjes voorspelbaar waren. Maar uitgerekend als je vrijt, beginnen ze te huilen. Je kunt je niet laten gaan uit angst dat ze wakker worden. Vrijen op een leuke plaats zit er niet meer in, tenzij je die vindt in de nabijheid van je slapende baby.

Met enig geduld en begrip, de nodige vindingrijkheid en een flinke dosis humor, herleid je deze problemen tot de kleine ongemakken die nu eenmaal deel uitmaken van het leven. Je wacht met vrijen tot je zeker niet zult worden gestoord. Je leert geluidloos vrijen en wordt minder kieskeurig in de locaties, tot het kleine leed geleden is.

Kinderen storen niet alleen het vrijen. Vooral gedurende de eerste maanden en jaren wordt het moeilijk om met zijn tweetjes uit te gaan of te reizen. Het belangrijkste ongemak is echter dat kleine kinderen veel aandacht vragen, zeker als je er goed voor wilt zorgen. Met zijn tweeën heb je je handen vol. Roep de hulp in van grootouders of wissel je lastposten uit met vrienden. Velen moeten hun toevlucht nemen tot crèches en onthaalmoeders. Waarom voert men geen uitgebreid zwangerschaps- en opvoedingsverlof in voor alle vaders en moeders, gefinancierd met de werklozensteun van degenen die in hun plaats aan de slag kunnen?

HOE KINDEREN DE LIEFDE AANVRETEN (2). GROTE HINDER

Liefste minnaars,

Het is een hele verademing als de kinderen naar school gaan. Eindelijk ben je een vast deel van de dag kindervrij. Je kunt je ongestoord aan elkaar en aan je werk wijden. Maar je geeft één van de belangrijkste opdrachten uit handen die ouders van nature toekomt: het doorgeven van de kennis en de vaardigheden die nodig zijn om een lief en kinderen gelukkig te maken.
Ongetwijfeld zijn scholen noodzakelijk in een maatschappij die dermate is gespecialiseerd, dat de kinderen moeten kiezen tussen talloze beroepen. De kans dat ze jouw beroep kiezen is erg klein. De maatschappij evolueert overigens zo snel dat je je kind slechts achterhaalde kennis zou doorgeven. De meeste ouders moeten overigens zo hard werken dat ze daar gewoonweg geen tijd voor hebben. Opvoeding wordt dus herleid tot puur lichamelijke verzorging, onderdak verschaffen, kleren geven, wat eerste hulp bij fysieke en emotionele ongevallen en financiële steun. De ouders verliezen hun voorbeeldfunctie aan de school en de kinder- en jongerenculturen.

Zo ondergraaft de maatschappij de kern van de liefde. Ouders geven hun professionele vaardigheden niet meer door en tonen alleen maar hoe je kinderen op afstand houdt en liefdeloos samenleeft. Geen wonder dat vele kinderen hun ouders de rug toekeren en elders hun nestwarmte zoeken. De talloze echtscheidingen vinden hun tegenhanger in een verschijnsel dat zo alomtegenwoordig is, dat het zelfs geen naam heeft: de scheiding tussen ouders en kinderen.

Diep in de mensen groeit dan ook de onwil om kinderen te maken en dooft het enthousiasme voor een langdurige liefde. Wie toch luistert naar de blijkbaar onweerstaanbare lokroep om kinderen te krijgen, staat zijn kroost al te graag af aan de televisie, computerspelletjes, de school, de jeugdbewegingen en/of de jongerencultuur. Kinderen geven die afwijzing door als ze zelf ouders worden, generatie na generatie, al duizenden jaren lang. Zo wordt de ellende diep verankerd in de menselijke ziel.

OVER DE STRIJD OM HET BEHOUD VAN CONTACT MET JE KINDEREN

Liefste minnaars,

De kleine hinder van kinderen kun je binnen de perken houden en met de nodige humor doorstaan. De grotere problemen aanpakken is een ander paar mouwen. De kans op slagen is het grootst gedurende de eerste levensjaren. Net zoals geliefden willen ouders en kleine kinderen altijd bij elkaar zijn en alle ervaringen delen. Wie van zijn kinderen houdt, probeert ze zelf te verzorgen, zelf op te voeden en er zelf mee te spelen, zolang ze dat willen en zolang ze dat nodig hebben. Carrière en geld verdienen moeten gedurende heel deze periode maar op een lager pitje gezet.

Vroeg of laat moeten je kinderen echter met vriendjes optrekken en daar mee leren omgaan. Droom je dan niet van een kring van gelijkgezinde ouderparen? Droom je dan niet over boeken en films, die je kinderen vertrouwd maken met de werkelijkheid en het beste in hen wakker roepen? Droom je dan niet van leraars en leraressen die nastrevenswaardige idealen voorleven? Droom je er dan niet van je kinderen geleidelijk vertrouwd te maken met de kunstwerken waarin de mensheid het beste en hoogste heeft neergelegd? Droom je dan niet van een wereld waarin werken voor anderen geen zaak is van eigenbelang, maar van zorg voor het welzijn van allen? Droom je dan niet van een lief voor je kind dat jou en je eigen lief verre overtreft?

In de nuchtere werkelijkheid krijg je de neiging je kinderen te isoleren. Geef daar niet aan toe. Je dreigt ze op te sluiten in de incestueuze grot. Je loopt het gevaar dat je Parsifals op de wereld zet, die geloven dat de ridder die komt aangereden een engel is. Er zit niets anders op dan je kinderen onder te dompelen in de werkelijkheid. Toon hoe je omgaat met de vervreemding zonder er zelf door aangetast te worden. Doe dat zo laat mogelijk en in schijfjes. Selecteer zolang je kunt hun vriendjes. Kies zo lang mogelijk zelf wat ze te zien en te lezen krijgen. Kijk uit in welke scholen de geschikte onderwijzers of leraars te vinden zijn.
Op de duur zullen de invloeden van buiten toch de overhand halen. Vroeg of laat vervreemd je van je kinderen en speel je ze kwijt aan andere geestelijke ouders: ze worden gedwongen zich aan te passen, ze willen niet tegen de stroom oproeien of ze wijzen terecht af wat jij voorstond. Laat je kinderen dan niet vallen. Laat ze hun gang gaan, maar breng geleidelijk een toenaderingsproces op gang. Neem het goede dat zij aanbrengen over en blijf het goede voorhouden dat jij voorstaat. Misschien slaag je er dan in om samen een betere voedingsbodem voor de liefde te scheppen.

OVER VRUCHTBARE VORMEN VAN ONVRUCHTBARE LIEFDE

Liefste minnaars,

Niemand of niets - ook geen blinde voortplantingsdrift - verplicht je om kinderen te krijgen. Maak je er geen dan bespaar je jezelf de kleine en grote hinder van de opvoeding. De tijd die je anders aan kinderen verspeelt, kun je besteden aan je liefdesleven. Dat zal wel niet zo rijk zijn, maar het zal ook niet worden aangetast door een quasi onvermijdelijke mislukking. Je krijgt ook meer speelruimte voor het verwerven van roem, prestige of rijkdom. Of je kunt de vrije loop laten aan je grillige of avontuurlijke karakter, dat zich toch nooit zal buigen naar de regelmaat en onderschikking van het gezinsleven. En waarom zou je niet de voorkeur geven aan deze alternatieven, als je je daar gelukkiger bij voelt dan bij het grootbrengen van een stel jengelende kinderen, die je uiteindelijk toch de rug toekeren?

En als je verzaakt aan kinderen, hoef je niet per sé met iemand van het andere geslacht door het leven te gaan. Het kan bevredigender zijn te kiezen voor een diepgaande vriendschap of voor homoseksuele of lesbische liefde.

Maar, zul je opwerpen, mij ontbreekt het aan de juiste genen. Mij werd tijdens de zwangerschap niet de geschikte hormonencoctail gebrouwen. Mij werd in de kinderjaren het geschikte trauma niet aangedaan! De genen, de baarmoederlijke hormonencoctails of de trauma's uit de kinderjaren zijn echter voor de homo's en lesbiennes die er zich op beroepen de schaamlapjes, waaronder ze hun afkeer voor het huidige heteroseksuele gebeuren verstoppen, ongeveer zoals onwillige vrouwen zich verschuilen achter hun aangeboren frigiditeit. Kiezen voor liefde voor hetzelfde geslacht moet een bewuste keuze zijn. Die keuze staat open voor allen, net zoals de keuze voor een heteroseksueel leven met of zonder kinderen.

Er is nog een andere keuze, die niet meer aan de orde lijkt. In vroegere tijden - die wat dat betreft deze éne keer beter waren dan de huidige - gingen velen als celibatair door het leven. Ze beleefden dat als een roeping. Ze wijdden zich aan taken die allen ten goede kwamen en niet alleen een beperkt gezinnetje: het waren de - mannelijke, maar bij uitstek vrouwelijke - carrièremakers van vroeger. Die wisten beter wat zich ten dienste te stellen van de mensheid betekent. Ze hadden het soms moeilijk met de zelfopgelegde onthouding of maakten het zich makkelijk door af en toe een bloempje langs hun weg te plukken. Zou het geen weldaad zijn voor de mensheid als velen hun voorbeeld volgden? Als het eens gedaan was met die massale stormloop op het huwelijk, die alleen maar leidt tot een toename van het aantal echtscheidingen en het aantal ongelukkige kinderen?

© Stefan Beyst, 1997-98

reacties: beyst.stefan@gmail.com

stefan beyst is ook de auteur van: de extasen van eros

objet de désir

BRIEVEN OVER DE COÏTUS DER COÏTUSSEN

INLEIDENDE BRIEF

Liefste minnaars,

Coïteren betekent samen optrekken. Je gaat dezelfde weg op, in hetzelfde tempo en met dezelfde tred. Dat doe je niet alleen als je vrijt, maar ook als je samenwerkt en geestelijk omgaat met elkaar. Ook de seksuele, economische en spirituele coïtus moeten op elkaar afgestemd worden: alle aspecten van het liefdesleven moeten aan bod komen zonder elkaar uit te sluiten. Dat wil wel eens mislopen en daarom schreef ik de volgende reeks brieven over de coïtus der coïtussen.

OVER HET COÖRDINEREN VAN HET SEKSUELE RITME

Liefste minnaars,

Niet alle mensen zijn seksueel even prikkelbaar. Het gamma varieert van heetgebakerden, die meerdere keren per dag klaarkomen, tot ijzige afstandelijken, die het slechts een paar keer per jaar doen of nooit meer. Niet alleen individuen verschillen onderling, ook culturen en sociale lagen.

Daartegenover staat een natuurlijke cyclus. Activiteit en rust of slaap wisselen elkaar af. De neiging om seksueel actief te zijn duikt op bij elke overgang van slaap (of rust) naar activiteit en omgekeerd. Zeker als je ontwaakt met het vooruitzicht op een bevredigende dag, als je verzadigd bent na een lekkere maaltijd of als je inslaapt na een bevredigende dagtaak. Kijk maar naar de zuigeling: die zoekt het contact met de moeder(borst), of met de vervangers daarvan in de duim of drank, als hij inslaapt of ontwaakt.

Met deze natuurlijke cyclus is het niet zo best gesteld. Om te begrijpen hoe dat komt, gooien we even de historische registers open. Lang geleden waren de mensen jagers en verzamelaars. Het verzamelen en het plukken van zaden, wortels en vruchten, of het jagen van klein wild neemt hoogstens een paar uur in beslag. Het past perfect in het natuurlijke verloop van de activiteitscyclus. Marx' gezegde - 's morgens vissen, 's middags jagen, 's avonds vrijen - was onbeperkt van toepassing. Dat veranderde van zodra de mensen moesten overleven in barre gebieden, waar ze afhingen van de jacht op groot wild. Dat was een onderneming die vaak vele dagen in beslag nam en de nodige onthouding oplegde aan de noeste jagers. De dagelijkse cyclus werd grondiger verstoord toen de mensen boeren werden. Ze moesten zich aanpassen aan de jaarlijkse cyclus van de seizoenen. De seksuele activiteit kwam tot een hoogtepunt na de oogst. In onze industriële maatschappij ging zelfs deze laatste natuurlijke fasering teloor. De productiecycli beslaan vaak grote tijdsspannen, ze worden verdeeld over hele ketens van producenten en de meerderheid der werkenden wordt overmatig belast. Een natuurlijke fasering is helemaal zoek. Men last kunstmatige pauzes in: de vrije tijd na de werkuren, het weekend en de vakanties. Ook dan kunnen we onze zorgen vaak niet afleggen. Zorgen en vermoeidheid onderdrukken de seksuele begeerte. Drank of drugs worden onontbeerlijk om het seksuele verlangen op te wekken.

Pas verleiding maakt van de innerlijke bereidheid ook een actief verlangen. Als de seksuele stemming opduikt, ben je in de regel niet bij je lief, maar te midden van medewerkers, consumenten of vreemden. Geen wonder dat je seksueel verlangen zich op hen richt. Als je thuiskomt, ben je vaak zo moe en verlamd door de zorgen, dat je liever met rust wordt gelaten dan je lief verleidt. Je zoekt prikkeling door beelden in tijdschriften of films of geeft je over aan erotische fantasieën in afwachting van een gunstiger klimaat.

Zo verwatert de natuurlijke cyclus tot halfweekse, wekelijkse, veertiendaagse of maandelijkse. Ieder ervaart zijn eigen afgezwakte ritme als hét natuurlijk ritme en verwacht dat zijn partner daarin meedraait. Luister liever naar de natuurlijke dagelijkse cyclus. Plooi je leven naar de fasen ervan. Las op elke fase een aangepaste vorm van vrijen in. Vraag je af waarom zoveel fasen zijn geblokkeerd. Dan begrijp je wat het seksuele verlangen afremt en waarom het op de verkeerde momenten en op de verkeerde plaatsen opduikt. Geleidelijk groei je samen naar het natuurlijke ritme toe.

Af en toe moet je onder druk van de omstandigheden een maat overslaan. De stuwing wordt dan sterker en de ontlading heviger. Je zou de smaak van zo'n uitstel wel te pakken krijgen. Maar dan verleng je de cyclus. Om hetzelfde effect te verkrijgen, zou je almaar langer moeten uitstellen. Vrij liever telkens als je zin hebt. Dan ervaar je aan den lijve dat het vaker kan met dezelfde hevigheid (en net zo hevig). Dat versterkt het vertrouwen in je seksueel vermogen. Je krijgt er de smaak van te pakken en je gaat almaar vaker en vuriger vrijen.

Er is ook een maandelijkse cyclus. Geliefden houden elke dag van elkaar, ook tijdens de maandstonden. Toegegeven: het kutje is dan droger of het voelt ruwer aan. Dat zijn slechts kleine hindernissen bij de aanvang van het vrijen. Na een poos verloopt alles zoals normaal. Sommigen zijn afkerig van het bloed, ze zijn bang om zich te bevuilen of geloven dat het sperma hen zal besmetten. Dat zijn vormen van heimelijke afkeer voor elkaar. Medisch gezien is er geen enkel gevaar. Overigens is het de aangewezen periode om eens wat anders te proberen dan de gewone coïtus, vooral tijdens de eerste hoogdagen van de bloeding.
De maandelijkse periodisering vervalt tijdens de zwangerschap en de borstvoeding. Het is dan ook feest geblazen. Alle hinder door voorbehoedmiddelen valt weg. Bovendien krijgt vrijen nu pas zijn echte zin: het dient immers niet voor de bevruchting, maar om ouders aan elkaar te binden. Toegewijde minnaars hebben dan ook de beste herinneringen aan vrijen tijdens de zwangerschap. Het vrouwelijk lichaam is op zijn mooist. Je hebt de stellige indruk dat het bezoek van de penis en de toevloed van zijn sperma bijdragen tot de gunstige afloop van het hele gebeuren.

Er is ook de levenscyclus. Het seksuele vuur laait het hoogst op in de derde decade van het leven. Blijf je het voeden, dan brandt het heel lang. Na de menopauze is er - net zoals tijdens de zwangerschap - geen gevaar meer voor bevruchting. Alle problemen met voorbehoedmiddelen zijn van de baan. Je kinderen zijn de deur uit en je kunt op pensioen. Geen werkuren of zorgen dwarsbomen je seksuele verlangen. Na al die jaren ben je goed op elkaar ingespeeld. Wat staat dan een volledige seksuele overgave in de weg?

Er zijn ook de ups en downs in een relatie. Als het slechter gaat, heb je minder zin om te vrijen. Blijf niet doorgaan uit pure gewoonte of uit vrees om je lief te ontgoochelen. Vrij nooit als je geen zin hebt, maar vraag je af waarom je het laat afweten. Als het ongenoegen verdwenen is, komt je zin vanzelf weer opzetten. Blijf in afwachting genieten van elkaars schoonheid, koester elkaar met meer toewijding en streef vaker naar geestelijke contact: de economische en spirituele coïtus zijn makkelijker vol te houden dan de seksuele, al heb je de neiging ze te verwaarlozen als het seksuele contact wegvalt. Als het een tijdje duurt voor je weet wat er schort of als het probleem niet meteen kan worden opgelost, hoef je natuurlijk niet de hele tijd in onthouding te leven. Daar word je alleen maar kregelig van. Probeer af en toe toch te vrijen. Je bent elkaar nog voldoende genegen om er iets leuks van te maken. Het brengt je in de goede stemming om de problemen aan te pakken. Al staan die volledige overgave in de weg, dat je ze samen onder ogen ziet en samen aanpakt, brengt je weer dichter bij elkaar. Anders ga je almaar minder passioneel vrijen uit louter routine of ga je, erger nog, verzaken aan de lust. Dat is dodelijk voor de liefde: dat de echte passie uitblijft, laat een wrange nasmaak achter, die je vergeefs zult willen onderdrukken.

Zorg er ook voor dat de seksuele opwinding gedurende de coïtus bij beiden hetzelfde verloop kent. Het orgasme is het hevigst als je het samen opbouwt en als je samen het hoogtepunt bereikt. In het ideale geval kom je elk éénmaal klaar in één hevig, gezamenlijk orgasme. Achteraf ben je heerlijk ontspannen en niemand verlangt naar meer. Een vrouw is sneller klaar voor een volgende beurt en dat is een probleem. De man kan leren meermaals klaar te komen. Dat gaat echter het vermogen van de meeste mannen te boven: zelfs als je tot de uitverkorenen behoort, kun je het nooit opnemen tegen een doorsneevrouw. Er bestaat gelukkig een oplossing die makkelijker is, en nog leuker ook. Stel je eigen orgasme zo lang mogelijk uit terwijl je lief een aantal keren klaarkomt. Bij elke keer dat zij klaarkomt, word jij hevig geprikkeld. Kom je moeilijk op gang, gebruik dit dan om je eigen orgasme te stimuleren. Ontvlam je daarentegen al bij de eerste vonk, begin dan niet te tellen: beweeg je zodanig dat je je lief maximaal prikkelt en jezelf minimaal. Elke orgastische toevloed van je lief leidt dan bij jou slechts tot een stuwing. Blijf in geen geval je eigen orgasme uitstellen. Hoe langer je het rekt, hoe zwakker op de duur het vrouwelijke orgasme wordt. Als je aan je trekken wilt komen, krijg je van je lief niet meer de volle lading, zodat jouw orgasme maar een afglans is. Drijf dus je eigen opwinding ten top, maar zorg ervoor dat je deze top bereikt voor je lief aan haar afgang begint.

Zo varieert de hevigheid van het seksuele verlangen tijdens de coïtus, tijdens het verloop van de dag, de week, de maand, het leven. Probeer elkaar op elk van deze tijdmaten te vinden en te hervinden. Dan tril je in al deze dimensies op hetzelfde ritme, een heel leven lang!

OVER HET COÖRDINEREN VAN HET WERK(RITME)

Liefste minnaars,

Stem ook je werkritme op elkaar af. Deel elke dag zodanig in dat je voldoende tijd over houdt om te vrijen. Werken dient om bevredigd te worden. Het is geen doel op zich en moet een bescheiden plaats in je leven innemen.

Wordt nooit de slaaf van je werk. Sommigen nemen almaar meer werk op hun schouders tot ze er uiteindelijk in verdrinken. Voor de liefde is er dan geen tijd meer. Anderen stellen hun werk almaar uit tot ze uiteindelijk voor een berg staan, die ze alleen maar voltijds kunnen verzetten. Zorg er dus voor dat werk nooit je hele dag in beslag neemt. Spreid je werk zodanig dat je elke dag een gepaste hoeveelheid kunt afwerken. Bepaal goed je prioriteiten: niet alles is even belangrijk of even dringend. Leer dus schrappen en uitstellen. Als je het goed aan boord legt, kun je elke dag goed werken en hou je toch veel tijd over voor de liefde.

Let er ook op dat je samen aan de slag gaat. Dan ben je samen vrij om te vrijen en kun je samen inslapen en opstaan. Als jij daarentegen werkt terwijl je lief rust, dan ben je nooit samen, al kan het voor de kinderen weer een voordeel zijn dat er altijd iemand thuis is. Ben je samen thuis, doe dan je huishoudelijke taken op hetzelfde tijdstip. Je geniet dan niet alleen van elkaars bezige aanwezigheid, maar na afloop ben je samen vrij voor leukere activiteiten.
Wees ook zo voorspelbaar mogelijk. Hoe meer alles tot routine en vaste gewoonte wordt, hoe minder afspraken je dient te maken en hoe beter je je planning op elkaar kunt afstemmen. Je weet dan dat je lief de vaat heeft gewassen en het aanrecht heeft opgeruimd voor jij begint te koken. Op de duur hoef je enkel nog afspraken te maken over wat onvoorspelbaar is. Doe routine dus niet af als dodelijk sleur of als saaie burgerlijkheid: het is integendeel een voordeel als in een huishouden alles gesmeerd loopt. Vaste routine en gewoontes werken als een agenda: je vergeet niets meer, er is voor alles op het geschikte moment een plaats in je leven voorzien. Let er wel op dat je gewoontes niet verouderen. Test ze af en toe op hun waarde en vervang ze zonodig door nieuwe. Vaste gewoontes hebben is een kwaliteit. Pas als je er hebt, is het een sensatie als je ze doorbreekt, zoals op een dolle vrije dag of tijdens vakanties. Gewoonte staat niet tegenover avontuur, maar tegenover chaos.

Je zult opmerken dat het niet altijd mogelijk is om je activiteitscyclus op elkaar af te stemmen: er zijn nu eenmaal dag- en nachtmensen en opgelegde werkuren. Ongetwijfeld zijn er mensen die in de loop van hun leven hebben geleerd om actief te worden in de vroege ochtend of in de late avond. Maar het gaat hier, net zoals bij het vrijritme, om een gewoonte die kan worden veranderd. Dat wordt bewezen door de jet-lag, die na verloop van tijd verdwijnt. Stem van meet af je levensritme op elkaar af, dan ben je al na enkele maanden gesynchroniseerd. Op de duur word je 's morgens samen wakker, ben je 's avonds samen moe, en raak je ergens tussen ontwaken en inslapen samen seksueel ingesteld. Als het eenmaal zover is, komt het er enkel op aan de ritmes niet meer uit elkaar te halen.
Verhaaltjes over dag- en nachtmensen verdoezelen alleen maar dat je elkaar uit de weg wilt gaan. Natuurlijk heb je geen andere keuze als je in shiften werkt of als je nachtwerk doet. Maar ook bij de keuze van het werk heb je een zekere speelruimte: zorg ervoor dat je werkuren op de duur samenvallen. Sommigen zoeken nachtwerk op om elkaar uit de weg te gaan. Door naast elkaar te leven in de tijd maskeren ze alleen maar hun ruimtelijke scheiding van tafel en bed.

OVER HET COÖRDINEREN VAN DE GEESTELIJKE OMGANG

Liefste minnaars,

Synchroniseer ook je geestelijke omgang. De ervaring van wezensverwantschap ontstaat in twee fasen. In een eerste moment maak je samen iets mee: je eet samen, je leest hetzelfde boek, je bent samen op reis. In een tweede moment spreek je daar een oordeel over uit. Is dat eensluidend, dan krijg je het gevoel van wezensverwantschap.

Je kunt op je eentje een ervaring opdoen. Als je weer bij elkaar bent, vertel je wat je meemaakte en verwacht je daar een oordeel over. Er ontstaan dan gesprekken in de trant van: 'Weet je al wat hij nu weer uitgespookt heeft?' 'Schandalig hé!' Of: 'Heb je gezien hoe hij die passage gefilmd heeft?' 'Ja, prachtig!' Of: 'Heb je gezien hoe het avondlicht in de korenaren speelt bij de heuvel met de drie eiken?'

De ervaring van wezensverwantschap is sterker als je samen ervaart én waardeert. Alleen al dat je iets sàmen doet, bewijst dat je het allebei leuk vindt. En alleen als je het sàmen doet, volg je de vlucht van elkaars ontroering op de voet, ongeveer zoals bij je gezamenlijke opgang naar het orgasme. Daarbij vergeleken is een gesprek over wat je in afzondering meemaakte een tweedehandservaring. Gedeelde lust is dubbele lust. Bij het genoegen van de ervaring op zich, voegt zich de vreugde te delen in elkaars genot. De ervaring van wezensverwant te zijn, bereikt extatische hoogten wanneer ze door een massa heengaat: allen zoeken elkaar op om te voelen hoe de vonken overspringen, zoals wanneer alle Moslims in Mekka rond de Ka'aba cirkelen, of wanneer je collectief opgaat in dezelfde muziek. Van oudsher ontwikkelden mensen allerlei feesten met dat doel: feestmaaltijden, drinkgelagen, gezelschapsspelen, sport- en kunstmanifestaties.

Je vertoeft niet altijd in gezelschap van al je zielsverwanten en deelt dan ook niet alle ervaringen. Zoek mekaar zo vaak mogelijk op zodat je zoveel mogelijk met elkaar deelt, in de eerste plaats met je lief. Spelbreker is hier vooral het werk: dat moet je buitenshuis doen, in afzondering en op een ritme dat haaks staat op de hartslag van de liefde. Vertel over de ervaringen die je alleen opdoet en zorg dat je zoveel mogelijk samen meemaakt. Samen vrijen en samen eten is een absoluut minimum, dat velen niet eens halen. Probeer meer te delen dan tafel en bed: kijk samen naar films, lees dezelfde boeken, luister naar dezelfde muziek, ga samen wandelen of fietsen of ga vaak samen op reis.

Geliefden zijn geneigd uit het oog te verliezen dat ook kinderen, vrienden en familie van de partij willen zijn Het is niet zo makkelijk om die allemaal geregeld bijeen te krijgen. De problemen beginnen al als je de kinderen in het feest wilt betrekken. Ze hebben vaak de meeste lol aan activiteiten die volwassenen niets zeggen. Volwassenen hebben de neiging om kinderen uit te sluiten. Op zondagmorgen liggen vele ouders uit te slapen terwijl de kinderen gekluisterd zitten aan de buis. Als reactie op dergelijke uitsluiting verschansen de kinderen zich vaak in een eigen wereld. Het kan heel anders. In principe hebben kinderen veel belangstelling voor het leven van de volwassenen. Maak die wereld zo toegankelijk mogelijk. Breng zelf wat meer belangstelling op voor de wereld van de kinderen. Hou de kloof tussen beide werelden zo klein mogelijk. Verheug je op de gezamenlijke maaltijden 's morgens, 's middags en 's avonds, en maak er bij uistek op zondagochtend een festijn van. Je geniet dan niet alleen van het lekker eten, maar ook van de gesprekken aan tafel, die uitermate geschikt zijn om te weten te komen wat er omgaat in de kinderen. Ook de kinderen naar school brengen en afhalen leent zich daar goed voor. Kinderen in bed leggen is dan weer hét moment om verhalen te vertellen of boekjes voor te lezen. Zet bij het opstaan en op alle belangrijke momenten van de dag aangepaste muziek op. Hou elke week een avond vrij om met zijn allen een film te bekijken die je met zorg hebt uitgekozen. Ook een wekelijkse gezamenlijke uitstap is een aanrader. Hoogtepunt is de jaarlijkse reis tijdens de vakantie: geen school of werk staat het contact tussen kinderen en ouders in de weg.

Kinderen leven in huis en het volstaat om ze in gemeenschappelijke activiteiten te betrekken. Vrienden en familie moet je opzoeken of bij je thuis uitnodigen. Vergooi je tijd echter niet aan oppervlakkige omgang met vrienden of familie waarmee je eigenlijk geen echt contact meer hebt. Ontwikkel een nieuwe cultuur en betrek daarin geleidelijk alle geestverwanten. Dan verdwijnt de kloof tussen vrienden en familie en tussen volwassenen en kinderen.

Zo bouw je stap voor stap een gemeenschap van zielsverwanten uit. Hoe kieskeuriger je bent, hoe meer je de beschikbare tijd kunt besteden aan diepgaander contact. Hoe nauwer en hoe dieper de verwantschap, hoe groter de kans dat je als paar kunt samenzijn én met je familie, én met je vrienden én met je kinderen. Je mist dan je kinderen niet als je bij vrienden bent; je verlangt niet naar je familie als je bij vrienden bent, of naar je vrienden als je bij familie bent. Wie zo de versnippering van de groepsziel opheft, wordt dieper doordrongen van een echt gemeenschapsgevoel.

OVER HET SYNCHRONISEREN VAN HET OUDERSCHAP

Liefste minnaars,

Kinderen leggen beslag op een groot deel van je tijd. Dat is zware aanslag op je liefdesleven, vooral gedurende de eerste levensjaren van het kind. Dat heeft ouderschap gemeen met werken voor geld.

Er is echter een belangrijk verschil: werken voor geld is slechts het middel, kinderen opvoeden is het doel. Besteed dan ook zoveel mogelijk tijd aan je kinderen en zo weinig mogelijk aan werken voor vreemden. Een grote meerderheid kan niet anders dan hard labeuren om de eindjes aan elkaar te knopen. Bij ons in het Westen daarentegen is het voorlopig voor de meerderheid nog steeds mogelijk om rond te komen met één hele kostwinner of met twee halve: ofwel verdien je beiden goed, ofwel probeer je het met minder comfort te stellen. Sommigen zijn zo veeleisend dat ze beiden voltijds moeten werken. Anderen willen nog iets meer dan geld verdienen. Ze willen een carrière maken, de gunst van het publiek veroveren of het gevoel krijgen dat ze boven hun concurrenten uitstijgen. Of ze werken om in het gezelschap van klanten of medewerkers aan de beslotenheid van het gezinnetje te ontsnappen.

Wie kinderen wil, moet weten waar hij aan begint. Offer het belang van je kinderen niet op aan wat consumptief comfort, aan wat competitief genot of aan wat geflirt met het publiek. Dat betekent niet dat je het verlangen naar een carrière moet opgeven omwille van de kinderen. Het leven duurt lang: na zo'n twintig jaar die de opvoeding in beslag neemt, blijven er nog minstens even veel over om je aan andere opdrachten te wijden, als je daar tenminste toe in staat bent. Er is dus nog leven nà je kinderen. Het omgekeerde is niet waar: kinderen heb je slechts éénmaal en ze hebben je maar een paar jaren van dat eindeloos lange leven nodig. Onthou hen onder geen beding de korte tijd dat ze behoefte hebben aan je intensieve zorgen.

Ben je niet in staat om belangrijke dingen te doen voor andere mensen, wijd je dan met volle aandacht aan de opvoeding. Elke sterveling is daar geschikt voor. Heb je wel uitzonderlijke talenten, beslis dan eerst of ze belangrijk genoeg zijn om er je ouderschap voor op te offeren, dan wel of je eerst kinderen opvoedt en je talenten pas laat opbloeien als de kinderen je niet meer nodig hebben. Je kunt, omgekeerd, eerst carrière maken en dan kinderen hebben, maar dat is wat averechts. Alleen mannen kunnen dat. Voor vrouwen wordt het almaar moeilijker en riskanter om kinderen te krijgen, en vanaf de menopauze is het tot nader order uit met het feest. Carrière maken duurt ook langer dan kinderen groot brengen. Wie eerst carrière maakt, moet ze onderbreken voor de kinderen. Dat is niet goed, noch voor de carrière, noch voor de kinderen. Je kunt het probleem ook oplossen door de ene carrière te laten maken terwijl de andere thuis voor de kinderen zorgt. Dat is alleen een goede oplossing als het geen opoffering betekent voor wie thuisblijft. Zo'n keuze kan nadelig zijn voor de kinderen: ze leren slechts met één van beide ouders omgaan. Maar ook wie voor de kinderen koos of wie ermee wordt opgescheept moet goed nadenken. Kinderen opvoeden is een tijdrovende en belastende opgave. Afwisseling en verdeling van de taken zijn noodzakelijk, en dan nog is hulp van derden meer dan welkom.

Geef dus samen gehoor aan je verlangen om je verliefdheid te laten uitgroeien tot het verlangen naar een kind. Laat dat verlangen bij beiden opduiken en geef er beiden op hetzelfde moment aan toe. Blijf alle lief en leed van de opvoeding samen delen: zorg ervoor dat je beiden samen de zwangerschap beleeft, dat je beiden toegewijde engelbewaarders voor de zuigeling bent, dat je beiden evenzeer bijdraagt tot de verzorging en de opvoeding van je kinderen tot ze groot geworden zijn. Zorg er vooral voor dat je beiden elke dag voldoende met je kinderen omgaat en mis geen van de belangrijke momenten uit de dag van een kind.

OVER HET AFSTEMMEN VAN DE DRIE LIEFDES OP ELKAAR

Liefste minnaars,

Het is een hele opgave om alles op elkaar af te stemmen: je seksuele ritme, de wijze waarop je samenwerkt en de omgang met elkaar, met de kinderen, met de familie en met je vrienden. Nog moeilijker is het alles met elkaar te combineren. Het komt erop neer een dagelijkse, wekelijkse, maandelijkse, jaarlijkse cyclus uit te bouwen en je gehele levensloop te plannen met het oog op dit samenspel.

De doordeweekse dag is voor de omgang tussen ouders en kinderen. Let er op dat iedereen elke dag aan zijn trekken komt. Tijdens de gezamenlijke maaltijden is het volledige gezin aan de beurt. Leg om de beurt de kinderen in bed en doe ze om de beurt naar school. De voor- en de namiddag spelen de kinderen met elkaar of met hun vriendjes of ze gaan naar school. Je kunt dan met elkaar omgaan, maar pas als de kinderen slapen kun je echt bij elkaar zijn. Als je het goed aan boord legt, gaat er geen dag voorbij of je hebt met elk van je kinderen en met elkaar het nodige contact gehad.

Het weekend is het aangewezen moment voor de verdieping van de omgang met iedereen die je liefhebt. Leg het onaangename werk en het werk dat tot afzondering dwingt opzij en doe met het hele gezin iets leuks: wat in de tuin werken, samen inkopen doen, samen pannenkoeken bakken, naar een jeugdfilm kijken, uitstappen maken. Het weekend is ook de tijd om de beslotenheid van het gezin te doorbreken en om, zo mogelijk samen met de kinderen, op te gaan in de bredere gemeenschap van vrienden en familie.

Op het dagelijkse en wekelijkse ritme klopt de echte hartslag van de liefde voor al je lievelingen. Om de maand, om het jaar of één maal in het leven kun je extra hoogdagen inlassen: vormen van samenzijn waar je niet altijd de tijd of het geld voor kunt opbrengen, of die gebonden zijn aan eenmalige gebeurtenissen.

Zolang kinderen veel aandacht eisen doe je er goed aan ze geregeld een dagje aan de zorgen van anderen toe te vertrouwen. Trek er dan met zijn tweetjes eens op uit. Kwestie van de verliefde traditie te blijven cultiveren.

Zoek ook af en toe de afzondering op. Leg je oor te luisteren naar de stemmen in je binnenste. Ze vertellen je over verlangens die niet aan bod kwamen, over tekenen van onvrede bij je lief of je kinderen, of ze herinneren je aan de weg die je met zijn allen zou kunnen opgaan. Na deze afzondering ga je met vernieuwde bereidheid weer op in het collectieve lichaam.

© Stefan Beyst, 1997-98

reacties: beyst.stefan@gmail.com

stefan beyst is ook de auteur van: de extasen van eros